Γλωσσολογική δεξιότητα επικοινωνίας - Toca Boca και μια βόλτα στον "Τόπο των τεράτων"

Μέχρι τώρα έχουμε καλύψει αρκετούς γραμματικούς κανόνες, χρήση αντωνυμιών και άλλων λέξεων για αλλαγή προσώπων, επιλογή προσώπου και αριθμού για περιγραφές ατόμων και συναισθήματα και παρελθοντικούς και μελλοντικούς χρόνους.

Μέσα από αυτά τα μαθήματα είχα την ευκαιρία να κάνω πιο στοχευμένο modeling και να εξασκήσουμε τη χρήση των γραμματικών κανόνων στο λεξιλόγιο της Ιόλης.

Αρχικά είχα σχεδιάσει αυτό το μάθημα να είναι λίγο περισσότερο δομημένο, σε σχέση με αυτά που κάνουμε συνήθως. Δηλαδή, αφού έδειχνα κάτι στην Ιόλη πολλές φορές, περίμενα και από αυτήν να εξασκήσει τους κανόνες σε κάποιο βαθμό. Μέσα από ευχάριστες δραστηριότητες και με πολύ καθοδήγηση, περίμενα πως θα κατάφερνε να φτιάξει μικρές προτάσεις που να ακούγονται πιο σωστά γραμματικά και συντακτικά.

Κάποιες φορές το κατάφερνε και κάποιες δεν ήθελε / δεν μπορούσε να συμμετέχει καθόλου. Στο τέλος τα μαθήματα κατέληγαν να είναι πολύ κουραστικά και για τις δυο μας, οπότε άλλαξα τακτική. Ο καλύτερος τρόπος για να δείξω τους κανόνες, που είναι από μόνοι τους κάτι πολύ δύσκολο, είναι το modeling χωρίς απαιτήσεις. Δηλαδή συνέχισα να της δείχνω τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να φτιάξει πιο σωστές προτάσεις, χωρίς όμως να της ζητάω να το κάνει και αυτή στα πλαίσια του μαθήματος.

Εδώ θέλω να κάνω μια παρένθεση. Ο κύριος λόγος που η Ιόλη δεν ανταποκρίνεται καλά σε δομημένα μαθήματα στο κομμάτι της επικοινωνίας, είναι η απραξία. Σίγουρα υπάρχουν και άλλοι πολλοί παράγοντες, όπως η πρόσβαση, η κούραση, η διάθεση, η εφηβεία... Αλλά ο κύριος λόγος είναι η απραξία. Μερικές φορές, είναι πολύ δύσκολο ακόμα και για εμένα που δουλεύω τόσα χρόνια μαζί της, να κατανοήσω πώς γίνεται τη μια στιγμή να μπορεί εύκολα να φτιάξει ανεξάρτητη μια πλήρως κατανοητή πρόταση, όπως για παράδειγμα "Μια αγκαλιά κάνω γάτα έχω θελήσει", και την επόμενη στιγμή να μη μπορεί να γίνει κατανοητή, ή στα πλαίσια ενός μαθήματος να μη μπορεί να φτιάξει μια απλή πρόταση. Η διαφορά στις δύο περιπτώσεις είναι ότι όταν το μήνυμα είναι πολύ σημαντικό για το άτομο που το επικοινωνεί, τότε μπορεί να ξεπεράσει την απραξία, ενώ όταν το ζητούμενο είναι κάτι βαρετό και ανούσιο, η απραξία γίνεται μεγαλύτερη. Για τον ίδιο λόγο, μπορεί εύκολα να επικοινωνήσει βασικές της ανάγκες και θέλω, ενώ της φαίνεται δύσκολο, ίσως και περιττό, να μιλήσει για πράγματα που έχουν ήδη συμβεί. Εκτός και αν είναι κάτι που της έχει κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση.

Κάποια από τα μαθήματα μας που άρεσαν και στην Ιόλη, ήταν όταν χρησιμοποιήσαμε το Toca Boca για να εξασκήσουμε τους κανόνες σχετικά με τα πρόσωπα, τις περιγραφές ατόμων και τα συναισθήματα.

Για την εξάσκηση στα πρόσωπα, της είπα να επιλέξει το χαρακτήρα που θέλει και να με καθοδηγεί πώς να παίζω αυτόν και άλλους χαρακτήρες (κορίτσια, αγόρια, ζώα). Της είπα ότι μπορεί να πει "εγώ", "εσύ" μιλώντας για το δικό της χαρακτήρα ή το δικό μου αλλά να προσπαθεί να μιλάει και στο τρίτο πρόσωπο π.χ. Αυτή πάει βόλτα, Αυτές πάνε βόλτα, Αυτός πάει ..., ή πιο συγκεκριμένα Το κορίτσι πάει..., Η κοπέλα πάει..., Οι φίλες πάνε... κλπ. Της θύμισα τα σημεία από όπου μπορεί να επιλέξει αντωνυμίες και λέξεις για ανθρώπους. Της άρεσε αλλά τις περισσότερες φορές την πήγαινα εγώ στις κατάλληλες κατηγορίες για να αλλάξει το πρόσωπο, δεν πήγαινε μόνη της. Είπε κάποια πράγματα, όπως "πηγαίνω θέατρο" και "αυτές γλυκά", οπότε φτιάξαμε μια ιστορία με τους φίλους να πηγαίνουν στο θέατρο για να δουν μια παράσταση και να αγοράζουν γλυκά.

Σχετικά με τα συναισθήματα και τις περιγραφές, χρησιμοποιήσαμε πάλι το Toca Boca και συγκεκριμένα τη δυνατότητα αλλαγής των συναισθημάτων. Και εδώ η συμμετοχή της Ιόλης ήταν αρκετά οδηγούμενη αλλά της άρεσε να επιλέγει το συναίσθημα στο αντίστοιχο πρόσωπο και αριθμό και να το βλέπει μετά να αποτυπώνεται στην πράξη στους χαρακτήρες του παιχνιδιού. Όπως για παράδειγμα, όταν είπε για το αγόρι "γείτονας ερωτευμένος".

Και μετά για το χαρακτήρα της "εγώ είμαι πεινασμένη" και βάλαμε τους χαρακτήρες να τρώνε πίτσα.

Για τους κανόνες που αφορούν στους χρόνους, αρχικά μιλήσαμε λίγο θεωρητικά και κάναμε μαζί μια δραστηριότητα για να ξεχωρίσουμε πότε χρησιμοποιούμε Αόριστο και πότε Παρατατικό όταν μιλάμε για το παρελθόν. Χρησιμοποιήσαμε τις φωτογραφίες από το καλοκαίρι που είχαμε περιγράψει σε προηγούμενο μάθημα και τη ρωτούσα αν αυτό που δείχνουν είναι μια δραστηριότητα που κάναμε συχνά (Παρατατικός) ή μία φορά (Αόριστος). Στη συνέχεια την πήγαινα στη σελίδα με τους χρόνους για να επιλέξει τον αντίστοιχο χρόνο έτσι ώστε να φτιάξουμε μια πρόταση σχετική με τη φωτογραφία. Οι επιλογές της ήταν σωστές, κάτι που μου δείχνει για μια ακόμη φορά ότι κατανοεί τους χρόνους και τη γραμματική παρόλο που δυσκολεύεται να τα ενσωματώσει στην ομιλία της.

Στη συνέχεια δοκιμάσαμε διάφορες δραστηριότητες (να πει και μόνη της τι κάναμε το καλοκαίρι, να πούμε τα νέα μας, συμβολικό παιχνίδι με κούκλες που λένε τα νέα τους κ.α.), αλλά καμία δεν φάνηκε να τραβάει πολύ το ενδιαφέρον της. Εδώ αποφάσισα ότι ήταν ώρα να κάνουμε τα μαθήματα πιο χαλαρά, χωρίς να περιμένω απαραίτητα τη δική της απόκριση.

Έτσι της έκανα modeling τα κύρια σημεία από το λογοτεχνικό βιβλίο που διαβάζαμε και της άρεσε πολύ, το "Ο τόπος των τεράτων", Κόρι Μέριτ, εκδόσεις Μεταίχμιο. Η Ιόλη είναι μεγάλη φαν των ιστοριών "θρίλερ", όπως τις λέει η ίδια. Αφού μιλούσαμε για το τι έγινε στην ιστορία, προσπαθούσα να χρησιμοποιώ Αόριστο και Παρατατικό. Στην αρχή της είπα ότι αν θέλει μπορεί να με βοηθήσει και αυτή να θυμηθούμε την ιστορία, αλλά μου δήλωσε "εγώ δεν λέω". Δεν επέμενα αλλά σε κάποια σημεία σταματούσα το modeling για να τη ρωτήσω αν θέλει να προσθέσει κάτι για το σημείο που ήμασταν. Κάποιες φορές με βοήθησε και αυτή, όπως όταν τη ρώτησα αν θυμάται τι έγινε με κάποιο χαρακτήρα μου είπε "πάω κάπου", και "υπνοδωμάτιο κάνω" (η ιστορία έλεγε ότι κάποιος την πήγε κάπου και άδειασε το υπνοδωμάτιο της). Ακόμα σε ένα άλλο σημείο που τη ρώτησα αν θυμάται τι έγινε με ένα πλάσμα που είδαν τα παιδιά στη φάρμα, μου είπε "χρειάζομαι να πάω εκεί τρώω φαγητό" (όντως το πλάσμα είχε πάει στη φάρμα για να φάει). Οι προτάσεις της δεν ήταν σε σωστό πρόσωπο ή χρόνο, αλλά χάρηκα που συμμετείχε έστω και λίγο και που το μάθημα μας ολοκληρώθηκε με γέλια και όχι με γκρίνια.

Αφού δεν είχαμε τελειώσει το διάβασμα του συγκεκριμένου βιβλίου, την επόμενη φορά ήταν ευκαιρία να κάνουμε προβλέψεις σχετικά με το τι νομίζουμε ότι θα γίνει στη συνέχεια της ιστορίας. Με αυτό τον τρόπο εξασκήσαμε το Μέλλοντα. Σταματούσα το διάβασμα σε μία σελίδα και την προέτρεπα με ερωτήσεις να κάνει κάποιες προβλέψεις, όπως τι νομίζεις ότι θα γίνει τώρα κ.α. Επίσης έκανα και εγώ μια πρόβλεψη. Για παράδειγμα, σε μια σκηνή που τα παιδιά μόλις έχουν βγει στο σκοτεινό δρόμο από ένα σπίτι γεμάτο τέρατα και συναντούν έναν παγωτατζή, της έκανα την πρόβλεψη "θα φάνε παγωτό". Φυσικά αυτή η πρόβλεψη ήταν άκυρη αλλά δεν ήθελα να κάνω μια λογική πρόβλεψη, για την περίπτωση που επέλεγε εκείνη να πει κάτι πιο λογικό. Η Ιόλη είπε "πάω φίλος, έρχομαι". Με διευκρίνιση κατάλαβα ότι ο παγωτατζής είναι ο φίλος, οπότε της είπα ξανά την πρόταση της χρησιμοποιώντας σωστό πρόσωπο και Μέλλοντα, "Ο φίλος θα πάει/θα έρθει κοντά τους". Αφού δεν ήθελε να προσθέσει κάτι άλλο η Ιόλη, έκανα μια ακόμα πρόβλεψη, "Αυτός θα πάρει τα παιδιά σπίτι". Στη συνέχεια διαβάσαμε παρακάτω για να διαπιστώσουμε ότι είχαμε πέσει και οι δύο έξω στις προβλέψεις μας.

Την επόμενη φορά που δουλέψαμε τις προβλέψεις με αυτό το βιβλίο, συμμετείχε περισσότερο. Σε μια σκηνή που τα παιδιά προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τα τέρατα είπε "αυτό βλέπω άνθρωποι" (το τέρας θα δει τα παιδιά) και "παίρνω και πηγαίνω κήπος" (θα τα πάρει και θα τα πάει στον κήπο). Αρχικά δεν μου είχε πει συγκεκριμένα το μέρος που θα πάει τα παιδιά και χρειάστηκε λίγο scaffolding για να γίνει πιο συγκεκριμένη. Όμως είχε προσπαθήσει να μου εξηγήσει πού εννοεί, λέγοντας "ήθελα να πάω εκεί". Μπορεί να μην χρησιμοποίησε από μόνη της Μέλλοντα αλλά τουλάχιστον φαίνεται πως τα μαθήματα για τους παρελθοντικούς χρόνους τη βοήθησαν. Αυτές οι προβλέψεις ήταν λογικές με βάση το συγκεκριμένο σημείο της ιστορίας, αφού τα παιδιά το είχαν μόλις σκάσει από έναν κήπο - φυλακή με φυτά τέρατα. Της είπα τις προβλέψεις της χρησιμοποιώντας Μέλλοντα και έκανα και εγώ μερικές.

Επιπλέον χρησιμοποιήσαμε Μέλλοντα για να μιλήσουμε για την καθημερινότητα μας. Συγκεκριμένα για να μιλήσουμε για όσα θα κάναμε σε μια εκδρομή που θα πηγαίναμε την επόμενη εβδομάδα.