Ο μικρός Κοπέρνικος και το πάρκο των δεινοσαύρων

Διαβάσαμε το "Ο μικρός Κοπέρνικος και το πάρκο των δεινοσαύρων" των Άγγελος Αγγέλου - Έμη Σίνη, μια ιστορία για μια παρέα φίλων που ανακαλύπτουν ένα σκελετό δεινοσαύρου... ή μήπως όχι; Είναι ένα εύκολο και διασκεδαστικό βιβλίο και το διαβάσαμε σε μια μέρα, αλλά μπορεί να γίνει και σε δύο αν θέλουμε να αφιερώσουμε λίγο παραπάνω χρόνο για modeling - συζήτηση.

Πριν την ανάγνωση θα μπορούσαμε να μιλήσουμε λίγο για τους δεινόσαυρους, να δούμε τι ξέρουμε, τι μας ενδιαφέρει να μάθουμε κ.α.. Δεν το κάναμε όμως γιατί έχουμε μιλήσει και στο παρελθόν για το θέμα αυτό, οπότε προτίμησα να ξεκινήσουμε απευθείας την ανάγνωση και να τους μιλήσω λίγο για τα απολιθώματα που αναφέρονται στην αρχή της ιστορίας. Ακόμα αναρωτηθήκαμε τι χρειάζεται η οδοντόβουρτσα. Για να μη χαθεί η ροή της ιστορίας, δεν έκανα πολύ modeling, σταμάτησα μόνο σε συγκεκριμένα σημεία για να κάνουμε μερικές προβλέψεις. Στο σημείο που βρίσκουν το σκελετό, τις ρώτησα ποιο μέρος του σώματος του δεινοσαύρου πιστεύουν ότι θα βρουν τα παιδιά. Ακόμα, λίγο πριν το τέλος, που δείχνει ένα πράγμα σαν πράσινη ουρά με φύλλα, τις ρώτησα τι τους φαίνεται ότι μπορεί να είναι στην πραγματικότητα. Η Ιόλη είπε "Βλέπω κορμός ξύλινο", το "ξύλινο" το έγραψε με πρόβλεψη από το πληκτρολόγιο. Γενικά το βιβλίο της φάνηκε "όμορφο".

Στο βιβλίο αυτό αφιερώσαμε μια ακόμα μέρα για να πούμε με δικά μας λόγια την ιστορία (retell). Στα βιβλία με αρκετό κείμενο είναι προτιμότερο να κάνουμε modeling μια περίληψη του κειμένου παρά να προσπαθήσουμε να κάνουμε modeling το ίδιο το κείμενο. Επίσης είναι ευκαιρία να δείξουμε τον τρόπο που διηγούμαστε μια ιστορία. Πως ξεκινάμε από τους χαρακτήρες, μιλάμε για το τι κάνουν, για το μέρος που εξελίσσεται η ιστορία, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να πούμε κυρίως τα σημαντικότερα στοιχεία και λιγότερο λεπτομέρειες, έχοντας υπόψη μας και τη σειρά που έγιναν.

Αυτή η δεξιότητα είναι πολύ σημαντική για ένα χρήστη εναλλακτικής επικοινωνίας, αφού μαθαίνει πώς μπορεί να εξιστορήσει κάτι από την πραγματική του ζωή, να πει τα νέα του στους φίλους του, να μιλήσει για κάτι που έγινε ή θα γίνει. Είναι από τα πιο απαιτητικά πράγματα που μπορούμε να πούμε με εναλλακτική επικοινωνία, αφού για να γίνουμε περισσότερο κατανοητοί σε κάποιον πρέπει να χρησιμοποιούμε όσο γίνεται πιο πλήρεις προτάσεις με σωστό πρόσωπο και χρόνο.

Κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας, καλούμε το χρήστη εναλλακτικής επικοινωνίας να μας βοηθήσει συμμετέχοντας στην εξιστόρηση, όπου και όσο μπορεί, ανάλογα με την εκφραστική του ικανότητα. Αν χρειαστεί μπορούμε να τον καθοδηγήσουμε και εμείς, είτε λεκτικά, είτε πηγαίνοντας τον σε συγκεκριμένες κατηγορίες λέξεων, π.χ. στους ανθρώπους αν θέλουμε να μιλήσουμε για τους χαρακτήρες, στα μέρη αν θέλουμε να πούμε για το πού εξελίσσεται η ιστορία κ.α.. Με την Ιόλη προσπαθώ να την προτρέπω να συμμετέχει στην εξιστόρηση, έστω με βασικές λέξεις. Κάποιες φορές συμμετέχει αρκετά, κάποιες όπως αυτή τη φορά, όχι και τόσο. Συνήθως φτιάχνει μικρές προτάσεις και εγώ τις λέω ξανά με πιο πλήρη και σωστή σύνταξη και γραμματική.

Παράδειγμα πώς μπορώ να κάνω modeling τα σημαντικά σημεία του βιβλίου <spoilers> :

Ο μπαμπάς του λέει για τους δεινόσαυρους Αυτός θέλει να τους βρει Πάει στο πάρκο μαζί με τους φίλους του Σκάβουν για να τους βρουν Το ίδιο και η άλλη παρέα Βρίσκουν ένα κρανίο Πάνε να πάρουν οδοντόβουρτσα για να σκουπίσουν το χώμα Οι άλλοι κλέβουν το κρανίο Πάνε να το πάρουν πίσω Τους τρομάζουν Το παίρνουν αλλά δεν είναι κρανίο Στο τέλος βλέπουν ότι δεν ήταν δεινόσαυρος αλλά αγελάδα

Όταν ο χρήστης είναι σε αρχικό στάδιο ή όταν θέλουμε να δουλέψουμε την κατανόηση του κειμένου, μπορούμε να φτιάξουμε και μια ειδική σελίδα λεξιλογίου που να έχει μόνο λέξεις που αφορούν το βιβλίο, ξεκινώντας από αριστερά προς τα δεξιά με αντωνυμίες - χαρακτήρες, ενέργειες, μέρη, περιγραφές και πιο ειδικές λέξεις - ουσιαστικά, έτσι ώστε να είναι πιο εύκολο για το χρήστη να μιλήσει γι' αυτό. Συνήθως όμως πρέπει να χρησιμοποιούμε το πλήρες λεξιλόγιο του χρήστη γιατί αυτό θα τον βοηθήσει μακροπρόθεσμα να μπορεί να εξιστορήσει κάτι, όταν το επιλέξει ο ίδιος.

Στην επόμενη δραστηριότητα, γίναμε και εμείς παλαιοντολόγοι και κάναμε ανασκαφή δεινοσαύρου. Χρησιμοποιήσαμε ένα kit ανασκαφής τυραννόσαυρου. Πλέον υπάρχουν πολλά σε καταστήματα παιχνιδιών και με διάφορα είδη δεινοσαύρων. Έκανα πολύ modeling κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας.

Μερικά από αυτά που έκανα modeling:

Θα γίνω παλαιοντολόγος (τη λέξη παλαιοντολόγος την έγραψα στο πληκτρολόγιο)

Σκάβω να βρω σκελετό από δεινόσαυρο

Ψάχνω κόκκαλα

Θα φτιάξω σκελετό

Ποιος είναι;

Είναι αγαπημένος σας

Ο πιο άγριος

Είναι σαρκοφάγος

Πολύ μεγάλος

Ο βασιλιάς των δεινοσαύρων

Χτυπάω το χώμα

Κόβω

Σκουπίζω

Βρίσκω το κόκκαλο

Τι είναι;

Για να συμμετέχει και η Ιόλη, τη ρωτούσα τι θέλει να κάνει, παροτρύνοντας την να χρησιμοποιήσει κάποια ενέργεια (στο σύστημά μας ενέργειες--χέρια). Είπε "μοιράζω" ( ένα μεγαλύτερο κομμάτι χώματος) και "σπάω". Επίσης, όταν ένα κόκκαλο είχε αρχίσει να φαίνεται αρκετά μέσα στο χώμα, τους έλεγα να μαντέψουν ποιο μέρος του σώματος του δεινοσαύρου μπορεί να είναι. Η Ιόλη μάντεψε σωστά δύο φορές "λαιμός", "κεφάλι βλέπω" και την τρίτη είπε "δάχτυλο βλέπω", όταν ξεθάβαμε το πόδι. Της άρεσε η δραστηριότητα αλλά δεν σχολίαζε πολύ από μόνη της, τις πιο πολλές φορές την πήγαινα εγώ στις ενέργειες και στα μέρη σώματος.

Η επόμενη δραστηριότητα που κάναμε ήταν να φτιάξουμε το δικό μας πάρκο δεινοσαύρων. Τα κορίτσια είναι fans των ταινιών Jurassic Park και Jurassic World, καθώς και της σειράς Camp Cretaceous οπότε ήταν κάτι που το διασκέδασαν πολύ. Η Ιόλη συμμετείχε κυρίως επιλέγοντας πώς θέλει να είναι το περιβάλλον και ποιους δεινόσαυρους να βάλουμε, ενώ την κατασκευή με πλαστελίνη την έκανε η Μελίνα.

Πριν ξεκινήσουμε, η Ιόλη είπε "Πλαστελίνη πείραμα" και της εξήγησα ότι αυτό δεν θα είναι ακριβώς πείραμα αλλά πιο πολύ ένα μοντέλο, μια μικρογραφία του πάρκου των δεινοσαύρων. Μετά, για να επιλέξει πώς θέλει να είναι το περιβάλλον, την πήγαινα στα μέρη. Είπε "νησί", "λίμνη αυτή βλέπω", "γκρεμός", "ποταμός", "οικόπεδο" και "ζούγκλα".

Για να μπορέσει να επιλέξει τους δεινόσαυρους της είχα εκτυπώσει δύο κόλλες Α4, μια με τέσσερις σαρκοφάγους και μία με τέσσερις φυτοφάγους. Τους είδαμε λίγο μαζί και της έκανα modeling 2-3 πράγματα για αυτούς που έδειχνε μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Για τους φυτοφάγους είπε "Μου αρέσει έχω", ενώ για τους σαρκοφάγους "τρώω" (τρώνε). Τη ρώτησα από ποιους θέλει πρώτα να διαλέξει και είπε "Λέω αυτό έντερο τρώω" (εδώ την είδα που δίστασε λίγο να επιλέξει και νομίζω πως έψαχνε μια λέξη όπως η σάρκα, αλλά επειδή δεν υπήρχε διάλεξε το έντερο). Από τους σαρκοφάγους διάλεξε κατευθείαν το σπινόσαυρο και από τους φυτοφάγους το διπλόδοκο. Για το μοσάσαυρο που διάλεξε η αδερφή της σχολίασε "άσχημο".

Στη δραματοποίηση παίξαμε τους επιστήμονες και συζητούσαμε πώς θα σώσουμε τους δεινόσαυρους από την έκρηξη του ηφαιστείου που θα συνέβαινε. Όταν ρώτησα τη γνώμη της Ιόλης πώς να σώσουμε τους δεινόσαυρους, μου απάντησε "Δεν νομίζω αυτό". Τη ρώτησα γιατί πιστεύει ότι δεν μπορούμε να τους σώσουμε και είπε "τρώω", δηλαδή ότι θα μας φάνε. Πρότεινα τουλάχιστον να σώσουμε τους φυτοφάγους. Η Μελίνα έλεγε ότι μπορούμε να τους σώσουμε όλους, αν τους βάλουμε σε κλουβιά και η Ιόλη είπε ότι της φαίνεται "ενδιαφέρον". Μετά ρώτησα πώς μπορούν να φύγουν από το νησί και η Ιόλη είπε "παίρνω φορτηγό". Την πήγα εγώ στα οχήματα επειδή δε μου διευκρίνιζε πώς να τους πάρουμε. Μετά η Μελίνα είπε να βάλουμε τα φορτηγά σε ένα πλοίο και να τους πάμε σε ένα άλλο νησί. Κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας έκανα πολύ modeling, αυτά που έγραψα παραπάνω και κάποια άλλα ακόμα, όπως ότι το να σώσουμε τους δεινόσαυρους "είναι δύσκολο", ότι είναι πολλοί", ότι "είναι μεγάλοι", ότι "χρειαζόμαστε βοήθεια", κ.α..