Συμβολικό παιχνίδι - παιχνίδι ρόλων

Εκτός από τα επιτραπέζια που μας αρέσουν πολύ, κάποιες φορές χρησιμοποιούμε και το συμβολικό παιχνίδι στην εκμάθηση του συστήματος επικοινωνίας της Ιόλης.

Όταν η Ιόλη είχε ξεκινήσει την εκμάθηση του συστήματος επικοινωνίας της, στη λογοθεραπεία, χρησιμοποιούσαν πολύ το συμβολικό παιχνίδι για να μάθει το λεξιλόγιο. Έπαιζαν φροντίδα μωρού για να δουλέψουν τις βασικές ανάγκες και ενέργειες όπως πλένω, χτενίζω κ.α., κουκλόσπιτο για καθημερινές δραστηριότητες που σχετίζονται με το σπίτι (μαγειρεύω, κάθομαι, κοιμάμαι κ.α.), αλλά και μέρη, αντικείμενα του σπιτιού και θέσεις (πάνω, κάτω κ.α.), έντυναν κούκλες για να δουλέψουν ρούχα και περιγραφές, έφτιαχναν χυμούς με πλαστικά φρούτα για να μάθει η Ιόλη τα φρούτα κ.λπ.. Η Ιόλη δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει λειτουργικά τα χέρια της για να παίξει η ίδια με κούκλες αλλά συμμετείχε στο παιχνίδι μέσα από το λεξιλόγιο της. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούμε το συμβολικό παιχνίδι για να δουλέψουμε τον κοινωνικό διάλογο. Η κοινωνική συναναστροφή είναι πρόκληση για την Ιόλη. Παρόλο που είναι πολύ κοινωνική σαν άνθρωπος, ο τρόπος που επικοινωνεί δεν γίνεται πάντα αντιληπτός από τους άλλους, ιδίως από ανθρώπους που δεν την βλέπουν συχνά. Επιπλέον η πρόσβαση της στον υπολογιστή δεν είναι πάντα εύκολη, ιδίως σε εξωτερικούς χώρους, ενώ η απραξία της αυξάνεται όταν είναι με ανθρώπους εκτός της οικογένειας. Η αλληλεπίδραση με συνομήλικους είναι ακόμα πιο δύσκολη γιατί δεν έχει πάντα κοντά της τον υπολογιστή και ακόμα και αν τον έχει, τα παιδιά είναι συνήθως πολύ απορροφημένα από το παιχνίδι και δεν προσέχουν πάντα αυτά που λέει. Από την άλλη υπάρχουν κάποια παιδιά που δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον τρόπο που επικοινωνεί, αυτό βοηθάει ως ένα βαθμό, αλλά μερικές φορές δείχνουν τόσο ζήλο που η Ιόλη μπλοκάρει. Ως βοηθός επικοινωνίας της προσπαθώ όσο μπορώ να διευκολύνω την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση με τους άλλους, αλλά ταυτόχρονα προσπαθώ να μην είμαι πολύ επεμβατική για να μην νομίζουν οι άλλοι ότι επικοινωνώ εγώ εξ' ονόματος της. Για όλους τους παραπάνω λόγους είναι σημαντικό να δουλεύουμε τον κοινωνικό διάλογο. Εκτός από τους χαιρετισμούς (π.χ. γεια, τι κάνεις;), στο διάλογο χρησιμοποιούμε και γρήγορες φράσεις που μας βοηθούν να ξεκινήσουμε (π.χ. θέλω να πω κάτι, τι νέα;), να συνεχίσουμε (π.χ. συμφωνώ, και εγώ) ή να λήξουμε (π.χ. γεια, θα τα πούμε) έναν διάλογο. Ακόμα είναι σημαντικό να μπορούμε να πούμε τα νέα μας, να μιλήσουμε για κάτι που έγινε ή θα γίνει, για τα ενδιαφέροντα μας κ.α.. Το συμβολικό παιχνίδι είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για να δοκιμάσουμε διάφορα κοινωνικά σενάρια και να εξασκήσουμε τον κοινωνικό διάλογο. Παίζουμε συνήθως με κούκλες barbie, σενάρια όπως πάω με φίλους στην καφετέρια, πάω για ψώνια, κάνω μια νέα γνωριμία κ.α.. Η Ιόλη διασκεδάζει να παίζει τέτοια σενάρια, ιδίως ότι έχει να κάνει με έξοδο για καφέ, φαγητό ή ψώνια. Επιπλέον έχουμε φτιάξει και κόμικς από κάποια παιχνίδια μας, με τους πραγματικούς διαλόγους που κάναμε κατά τη διάρκεια τους. Της αρέσει πολύ να τα διαβάζει στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της και να τα δείχνει στους φίλους της. Μερικές φορές καθορίζει η ίδια την πορεία της ιστορίας, όπως για παράδειγμα σε ένα παιχνίδι που παίζαμε "καφετέρια", είπε για την αδερφή της, τη Μελίνα "Γενέθλια αυτή", και προσθέσαμε στην ιστορία σκηνές που φέρνουμε τούρτα στη Μελίνα, της ευχόμαστε χρόνια πολλά κ.λπ..

Πρόσφατα ξεκινήσαμε να χρησιμοποιούμε και μια εφαρμογή για συμβολικό παιχνίδι - παιχνίδι ρόλων, αντί για πραγματικές κούκλες και παιχνίδια. Λέγεται Toca Boca World και υπάρχει για Android και IOS. Είναι δωρεάν με προαιρετικές αγορές μέσα στην εφαρμογή. Είναι ένας "κόσμος" με διάφορες περιοχές, καταστήματα, σπίτια κ.α. και μπορεί κάποιος να παίξει διαφορα σενάρια, με εξερευνητικό τρόπο. Υπάρχουν ακόμα και άλλες εφαρμογές Toca Boca που είναι για πιο συγκεκριμένα πράγματα, όπως κομμωτήριο, κουζίνα, κ.α.. Η Susan Norwell, εκπαιδεύτρια του Rett University έχει αναφερθεί πολλές φορές στις εφαρμογές Toca Boca.

Κάποια παιδιά με αναπηρίες δεν έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα φυσικά παιχνίδια, ιδίως όταν δεν μπορούν να τα περιεργαστούν με τα χέρια τους. Τέτοιες εφαρμογές δίνουν μεγαλύτερο κίνητρο στα παιδιά να συμμετέχουν σε συμβολικό παιχνίδι. Συνήθως η Ιόλη και η αδερφή της διαλέγουν πού θέλουν να πάνε και τι θέλουν να κάνουν. Η Ιόλη δεν κουνάει η ίδια τους χαρακτήρες αλλά συμμετέχει με το λεξιλόγιο επικοινωνίας της.

Ακόμα, το έχουμε χρησιμοποιήσει και για να δουλέψουμε σενάρια όπως η επίσκεψη σε νοσοκομείο. Της έδειξα πώς μπορεί να πει στο γιατρό ότι κάτι την πονάει, ενώ βάλαμε τους χαρακτήρες να κάνουν διάφορες εξετάσεις. Το νοσοκομείο που έχει είναι πολύ ωραίο και έχει πολλά διαδραστικά πράγματα να κάνεις. Είναι διαθέσιμο με μια μικρή πληρωμή μέσα από την εφαρμογή.