Χριστουγεννιάτικες δραστηριότητες επικοινωνίας

Έρχεται πάλι αυτή η όμορφη εποχή του χρόνου! Τα Χριστούγεννα μπορεί να είναι για κάποιους μαγική εποχή, για άλλους μελαγχολική ή λίγο από όλα. Εμείς αγαπάμε πολύ τα Χριστούγεννα γιατί σημαίνουν δώρα, συναντήσεις με συγγενείς και φίλους και λίγο περισσότερο ποιοτικό χρόνο που μπορούμε να περάσουμε ως οικογένεια. Επιπλέον έχουμε όλοι γενέθλια τους χειμερινούς μήνες οπότε η περίοδος των γιορτών γίνεται λίγο πιο γιορτινή.

Τα Χριστούγεννα, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, όλοι προσπαθούμε να χαλαρώσουμε και να αφήσουμε για λίγο πίσω μας την καθημερινότητα. Πώς όμως μπορούμε να συμπεριλάβουμε τους χρήστες εναλλακτικής επικοινωνίας, έτσι ώστε να συμμετέχουν και αυτοί όσο περισσότερο γίνεται σε γιορτινές δραστηριότητες; Στη συνέχεια θέλω να μοιραστώ κάποιες ιδέες για χριστουγεννιάτικες δραστηριότητες επικοινωνίας που έχουν ως σκοπό τη σύνδεση και την αλληλεπίδραση.

Μιλάω για το δώρο που θέλω.

Πολλές φορές η αγορά δώρων για τα μη λεκτικά άτομα, ιδίως όταν αυτά έχουν και κινητικά προβλήματα, μπορεί να είναι δύσκολη. Συνήθως σκεφτόμαστε αν θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν κάτι που θα τους πάρουμε ή αν θα τους αρέσει. Πάντα προσπαθούσα να καταλάβω τι στ' αλήθεια μπορεί να θέλει η Ιόλη για δώρο. Αρχικά, όταν δεν είχε αναπτύξει ακόμα πολύ λειτουργική επικοινωνία, της έδινα κάποιες επιλογές π.χ. από παιχνίδια που πίστευα ότι μπορεί να της αρέσουν, ακόμα και αν δεν μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει ανεξάρτητη.

Και όντως τις περισσότερες φορές από τις επιλογές που της έδινα, η Ιόλη διάλεγε κούκλες (που δεν μπορεί να τις χειριστεί μόνη της), αλλά και αργότερα που άρχισε να μπορεί να μιλάει πιο ανεξάρτητη και πάλι αρκετές φορές ήθελε κούκλα για δώρο. Εκτός από κούκλες έχει ζητήσει και άλλα πράγματα που δεν θα είχα φανταστεί ότι μπορεί να ήθελε, όπως κατοικίδιο ζώο, ηλεκτρονικό παιχνίδι (τύπου playstation - τελικά πήραμε ένα μεταχειρισμένο wii), ρούχα, εξόδους και ταξίδια (καλά τα ταξίδια τα περίμενα γιατί της αρέσει πολύ να ταξιδεύει). Αυτή είναι η μαγεία της επικοινωνίας, ότι μπορείς να μάθεις καλύτερα κάποιον, να μάθεις πράγματα γι' αυτόν που αλλιώς θα ήταν δύσκολο να τα μάθεις. Επιπλέον η συζήτηση για τα δώρα μπορεί να γίνει και μια ευχάριστη διδακτική δραστηριότητα, αφού μπορούμε να κάνουμε modeling τις διάφορες επιλογές στο σύστημα επικοινωνίας. Ακόμα και να μην μπορεί να μας πει μέσα από το σύστημα επικοινωνίας τι θέλει, με ερωτήσεις ναι -όχι ή απευθείας κοίταγμα σε μερικές εικόνες από δώρα ή ακόμα και στα φυσικά αντικείμενα (αν πάμε σε κάποιο κατάστημα), μπορούμε να δώσουμε στο χρήστη εναλλακτικής επικοινωνίας τη δυνατότητα να επιλέξει κάτι που θα είναι πιο κοντά σε αυτό που θέλει.

Μιλάμε γι' αυτά που θα κάνουμε στις γιορτές.

Τα Χριστούγεννα όλο και κάτι διασκεδαστικό θα κάνουμε. Είτε θα πάμε κάποια βόλτα να δούμε τη στολισμένη πόλη, είτε θα πάμε κάποια εκδρομή, είτε θα δούμε συγγενείς και φίλους, συνήθως υπάρχει κάτι που θα μας δώσει τροφή για συζήτηση με το σύστημα επικοινωνίας. Μπορούμε να μιλήσουμε στο χρήστη εναλλακτικής επικοινωνίας, κάνοντας modeling στη συσκευή επικοινωνίας για το τι θα κάνουμε, να ρωτήσουμε τη γνώμη του γι' αυτό και γενικά να αλληλεπιδράσουμε σε μια χαλαρή συζήτηση. Αν έχουμε τη δυνατότητα να πάρουμε τη συσκευή επικοινωνίας και να τη χρησιμοποιήσουμε κατά τη διάρκεια της εμπειρίας αυτής, ακόμα καλύτερα, αλλά ακόμα και αν δεν έχουμε την ευκαιρία να μιλήσουμε τότε, μπορούμε να μιλήσουμε πριν ή και μετά. Επιπλέον μπορεί ο χρήστης εναλλακτικής επικοινωνίας να μας δώσει και αυτός ιδέες σχετικά με το τι θέλει να κάνει στις γιορτές, αν έχει αυτή τη δυνατότητα.

Επιλογές

Όλοι μας κάνουμε συνέχεια διάφορες επιλογές στις μέρες των γιορτών. Εκτός από τα δώρα, σκεφτόμαστε τι θα φορέσουμε στο γιορτινό τραπέζι, τι στολίδια θα βάλουμε στο δέντρο, τι γλυκό θα φτιάξουμε κ.α.. Είναι σημαντικό να συμμετέχει και ο χρήστης εναλλακτικής επικοινωνίας σε κάποιες από αυτές τις επιλογές, ιδίως όταν αφορούν τον ίδιο. Ακόμα και αν καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε 2-3 επιλογές, αυτό του δίνει δύναμη και ενισχύει το αίσθημα ότι μπορεί και αυτός να αποφασίζει κάποια πράγματα για τον εαυτό του. Μπορεί να μην το κάνουμε πάντα στην καθημερινότητα, λόγω έλλειψης χρόνου, αλλά όταν είναι να πάμε σε κάποια γιορτή ή βόλτα, πάντα δίνουμε επιλογές στην Ιόλη σχετικά με το τι θέλει να φορέσει. Ακόμα, όταν στολίζουμε το δέντρο, η επιλογή στολιδιών είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να συμμετέχει η Ιόλη. Αν θέλει φυσικά τη βοηθάμε να τα βάλει και στο δέντρο.

Γράφω γράμμα στον Άγιο Βασίλη

Όταν τα παιδιά ήταν πιο μικρά, μια αγαπημένη δραστηριότητα ήταν να γράφουμε γράμμα στον Άγιο Βασίλη. Την πρώτη χρονιά που το κάναμε αυτό, η Ιόλη δεν είχε ακόμη πολύ λειτουργική επικοινωνία και γι' αυτό χρησιμοποιήσαμε μια θεματική σελίδα που της έφτιαξα στο σύστημα επικοινωνίας της. Της έδειξα πώς μπορεί να τη χρησιμοποιήσει και αφού έκανε κάποιες "δοκιμές", έφτιαξε μερικά όμορφα γράμματα για τον Άγιο Βασίλη, όπου του ζήτησε όχι μόνο δώρα για αυτήν, την αδελφή της και όλο τον κόσμο, αλλά και υγεία, αγάπη και ευτυχία.

Αργότερα όταν άρχισε να γράφει με το εναλλακτικό της μολύβι, χρησιμοποιήσαμε και αυτό τον τρόπο για να γράψει γράμμα στον Άγιο Βασίλη.

Δωράκια για συγγενείς και φίλους με ευχές

Αν έχουμε χρόνο, τι πιο όμορφο από το να φτιάξουμε τα δικά μας μικροδωράκια

για φίλους και συγγενείς. Μπορούμε να φτιάξουμε χειροποίητα μπισκότα και να τα στολίσουμε, χειροποίητα στολίδια για το δέντρο ή κάτι άλλο. Τέτοιου είδους κατασκευές είναι καλή ευκαιρία να κάνουμε modeling και διάφορες λέξεις όπως χρώματα, σχήματα, ενέργειες (φτιάχνω, ανακατεύω, λιώνω, ρίχνω, βάζω, κόβω, κολλάω, στολίζω κ.α.). Μια χρονιά φτιάξαμε χειροποίητα μπισκότα βουτύρου και τα στολίσαμε και άρεσε πολύ στα παιδιά. Η Ιόλη συμμετείχε και αυτή στο κόψιμο της ζύμης και στο στόλισμα, διαλέγοντας τα σχήματα που ήθελε να έχουν τα μπισκότα και πώς ήθελε να τα στολίσει. Ακόμα, τους ζήτησα να γράψουν ευχές για να βάλουμε στα καρτελάκια που συνόδευαν τα μπισκότα. Η Ιόλη έγραψε με το έναλλακτικό της μολύβι και τον υπολογιστή "Υγεία, χαρούμενα Χριστούγεννα". Μπορεί το γράψιμο να είναι απαιτητικό αλλά όταν το κάνουμε για πραγματικούς σκοπούς είναι πιο διασκεδαστικό.

Γράφω λίστες.

Δεν ξέρω για εσάς, εγώ πάντως το βρίσκω διασκεδαστικό να γράφω λίστες. Πόσο μάλλον όταν έχουν θέμα γιορτινό! Μπορούμε να γράψουμε υλικά για χριστουγεννιάτικο γλυκό, δώρα που θέλουμε να πάρουμε για εμάς ή για άλλους, ευχές και σχέδια για τη νέα χρονιά, αγαπημένες στιγμές από την παλιά χρόνια κ.α.. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το λεξιλόγιο επικοινωνίας ή το εναλλακτικό μολύβι ή και τα δύο. Αν συμμετέχουν σε αυτό και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας γίνεται ακόμα πιο διασκεδαστικό, αφού όλοι λένε ή γράφουν από κάτι.

Διάβασμα χριστουγεννιάτικου βιβλίου και γράψιμο

Πριν ολοκληρώσουμε τα μαθήματα μας για τις γιορτές πάντα κάνουμε ανάγνωση και γραφή με ένα βιβλίο που έχει χριστουγεννιάτικο θέμα. Πέρσι η Ιόλη διάβασε ένα αγαπημένο μας βιβλίο, το "Γκριντς, ο κατεργάρης των Χριστουγέννων". Το ολοκλήρωσε σε δύο ημέρες και έγραψε για το θέμα "Τι έμαθε ο Γκριντς ότι σημαίνουν στ' αλήθεια τα Χριστούγεννα;". Έγραψε με το εναλλακτικό της μολύβι και το βιβλίο βασικών λέξεων "Να έχω αγάπη".

Ομαδική δραστηριότητα με παιδιά

Αν και τα τελευταία χρόνια δεν μαζευόμαστε σε κλειστό χώρο με την ίδια ευκολία όπως παλιά, λόγω του κορονοϊού, οι ομαδικές δραστηριότητες είναι καλή ευκαιρία για να μπορέσουν τα παιδιά να αλληλεπιδράσουν με την Ιόλη και να πάρουν μια γεύση από τον τρόπο που επικοινωνεί. Μια ωραία ιδέα είναι να φτιάξουν κάτι όλοι μαζί, να στολίσουν κάτι κλπ, παίζοντας όμως ένα "παιχνίδι" εναλλακτικής επικοινωνίας. Στο τελευταίο πάρτι που κάναμε κοντά στα Χριστούγεννα για τα γενέθλια της Ιόλης, τα παιδιά έφτιαξαν γλυκούς μονόκερους (δεν είχαμε πολύ χριστουγεννιάτικο θέμα αλλά τέλος πάντων). Χωρίστηκαν σε ομάδες των δύο όπου ο ένας έπρεπε να δίνει εντολές για το πώς ήθελε να στολίσει το γλυκό του, χωρίς να μιλάει, χρησιμοποιώντας έναν εκτυπωμένο πίνακα επικοινωνίας με σχετικό λεξιλόγιο. Ο άλλος έπρεπε να καταλάβει και να στολίσει το γλυκό σύμφωνα με τις οδηγίες. Μετά άλλαζαν ρόλους. Εκτός από εντολές σχετικά με το γλυκό, ο πίνακας επικοινωνίας είχε και άλλες βασικές λέξεις, σχόλια κλπ.. Η Ιόλη έδινε εντολές από τον υπολογιστή της, που είχε την ίδια θεματική σελίδα. Στο τέλος δώσαμε σε όλους αναμνηστικά βραβεία με ένα μήνυμα για την εναλλακτική επικοινωνία.

Υποστηρίζουμε κάποιο φιλανθρωπικό σκοπό

Αν έχουμε επιλέξει να προσφέρουμε σε κάποιο σκοπό, μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για αυτόν έτσι ώστε να πάρουν και αυτά μέρος σε αυτή τη διαδικασία. Μπορούν να επιλέξουν και τα ίδια, ποιο σκοπό θέλουν να υποστηρίξουν. Είναι ευκαιρία να τους μιλήσουμε μέσα από το σύστημα επικοινωνίας τους για αυτούς που έχουν ανάγκη και για τους τρόπους που μπορούμε να τους υποστηρίξουμε. Έτσι τους δείχνουμε και το λεξιλόγιο που μπορούν να εκφράσουν τυχόν ανησυχίες που έχουν για τον κόσμο. Πολλές φορές διστάζουμε να μιλήσουμε στα παιδιά και πολύ περισσότερο στα άτομα με αναπηρίες για "δύσκολα" θέματα γιατί ίσως σκεφτόμαστε πως έχουν και τα ίδια δυσκολίες και δεν θέλουμε να τα επιβαρύνουμε κι άλλο, ή πως δεν θα καταλάβουν αυτά που τους λέμε. Είναι όμως καλό να θυμόμαστε ότι τα παιδιά συνήθως παρακολουθούν και αντιλαμβάνονται πολύ περισσότερα πράγματα από όσα νομίζουμε, γι' αυτό είναι προτιμότερο να τους μαθαίνουμε το λεξιλόγιο με το οποίο μπορούν να μιλήσουν για θέματα που τα απασχολούν. Φέτος, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία, και ενώ προσέχαμε να μην έρχονται τα παιδιά σε επαφή με πολύ λεπτομερείς ειδήσεις (π.χ. μέσω της τηλεόρασης), η Ιόλη είχε εκφράσει κάποιες ανησυχίες της γι' αυτά που συνέβαιναν. Είχε πει "Φοβισμένη που κόσμος λιγότερο μαρούλι" (εννοούσε γενικά φαγητό) και "Φοβισμένος καύσιμα". Τότε συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να της είχα μιλήσει πρώτα εγώ για κάποια πράγματα παρά να τα ακούσει από άλλες πηγές που μπορεί να μην τα παρουσιάζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Άνοιγμα δώρων

Τελευταία δραστηριότητα αλλά και αυτή που περιμένουν τα παιδιά πώς και πώς, το άνοιγμα των χριστουγεννιάτικων δώρων. Είναι ευκαιρία να πούμε πώς μας φαίνονται τα δώρα που πήραμε. Μια χρονιά τους έβαλα στο περιτύλιγμα και ένα μικρό μήνυμα που τους έδινε μια ιδέα για το περιεχόμενο του πακέτου. Για παράδειγμα "Για τα γλυκά μου κορίτσια που τους αρέσει πολύ να παίζουν μαζί". Τους έλεγα πριν το ανοίξουν να διαβάζουν το σημείωμα και τις ρωτούσα αν πιστεύουν ότι θα είναι ωραίο δώρο.