Ανεξάρτητη ανάγνωση και δραστηριότητες επικοινωνίας (2025-2026)

Συνεχίσαμε τη φετινή σχολική χρονιά με νέα αναγνώσματα. Όπως και πέρσι, προτίμησα μικρά σε μέγεθος βιβλία, που όμως να μπορούν να διαβαστούν και από μεγαλύτερες ηλικίες. Με τα βιβλία αυτά δουλέψαμε την ανεξάρτητη ανάγνωση και επικεντρωθήκαμε κυρίως σε συζητήσεις σχετικά με το κάθε βιβλίο για να εξασκήσουμε και την επικοινωνία.

Όμορφη, Κανισάλες

Μετά τη Μορτίνα που είχαμε διαβάσει στις αρχές του φθινοπώρου, συνεχίσαμε με την Όμορφη του Κανισάλες και είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε για τα στερεότυπα και τα πρότυπα ομορφιάς. Συμπτωματικά, η Ιόλη μόλις είδε το εξώφυλλο, είπε κάτι για τη μάγισσα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως στερεότυπο "Παίρνω(ει) σπιτάκι αυτή εξοχή βάζει (παιδιά)". Έτσι είδαμε πόσο πολύ οι ταινίες και τα βιβλία (βλέπε Χάνσελ και Γκρέτελ) σχηματίζουν ή εντείνουν τα στερεότυπα.

Με αφορμή το βιβλίο αυτό έκανα πολύ modeling και τους μίλησα για τα στερεότυπα, τι είναι, στερεότυπα ανά τους αιώνες, πρότυπα ομορφιάς σε παλαιότερες εποχές και στη σύγχρονη εποχή, μάγισσες και κυνήγι μαγισσών. Είδαμε ακόμα φωτογραφίες και φτιάξαμε κολάζ με μοντέλα που σπάνε τα συνηθισμένα πρότυπα ομορφιάς και ένα βίντεο για τις μάγισσες και το κυνήγι μαγισσών.

<spoilers > Η Ιόλη εκτίμησε ιδιαίτερα το dark twist στο τέλος του βιβλίου, όπου είπε "Έχει πλάκα γιατί αυτό τρώει". Με αφορμή το τέλος της ιστορίας, της μίλησα λίγο και για τους "τοξικούς ανθρώπους", πώς αυτοί μας παρουσιάζονται καμιά φορά σαν φίλοι που θέλουν το καλό μας, αλλά στην πραγματικότητα μας κάνουν να νιώθουμε άσχημα για τον εαυτό μας. Θεωρήσαμε το "φαγοπότι" ως αλληγορικό, πως η μάγισσα επαναστάτησε και έκανε πέρα τους τοξικούς της φίλους.

Κάναμε ακόμα και ένα παιχνίδι ρόλων, που η Ιόλη ήταν η μάγισσα, η Μελίνα το τέρας και εγώ έκανα τα διάφορα ζώα. Η Ιόλη δεν είχε όρεξη να συμμετέχει ιδιαίτερα αλλά ήταν μια ευκαιρία για modeling βασισμένο στο κείμενο του βιβλίου που είναι γεμάτο με βασικές λέξεις.

Πώς θα πας έτσι ;

Η μύτη σου μοιάζει με... (ομοίως και με άλλα μέρη σώματος)

Φτιάξε τη μύτη σου (ομοίως και με άλλα μέρη σώματος)

Θα είσαι πιο όμορφη

Ποια είσαι εσύ;

Εγώ είμαι (η μάγισσα)

Δεν είσαι εσύ

Χριστούγεννα στο Χόγκουαρτς, Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, εικονογράφηση Ζιγί Γκάο

Λίγο πριν τα Χριστούγεννα διάβασε το εικονογραφημένο Χριστούγεννα στο Χόγκουαρτς, που ουσιαστικά είναι ένα κεφάλαιο από το πρώτο βιβλίο της σειράς Χάρι Πότερ της J. K. Rowling, Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος. Το διαβάσαμε χαλαρά δεν το κάναμε σαν μάθημα και θαυμάσαμε την όμορφη εικονογράφηση. Τα κορίτσια το ευχαριστήθηκαν, αφού τον τελευταίο χρόνο διαβάσαμε όλα τα βιβλία Χάρι Πότερ. Για την ακρίβεια η Μελίνα τα διάβασε, ενώ η Ιόλη και εγώ τα ακούσαμε σε audio books.

Η μαύρη καλλονή, Άννα Σιούελ, Αντώνης Παπαθεοδούλου, εικον. Ίρις Σαμαρτζή

Στη συνέχεια, διαβάσαμε το Η Μαύρη Καλλονή, από τη σειρά Μικρά μεγάλα κλασσικά. Της άρεσε γιατί λατρεύει τα άλογα, αφού έκανε για χρόνια θεραπευτική ιππασία. Μόλις είδε το εξώφυλλο, σχολίασε ότι το άλογο ήταν σαν το δικό της "Είναι δικό μου", σαν αυτό που έκανε ιππασία.

Ο στόχος μας κατά την ανάγνωση ήταν να διαβάζει μερικές σελίδες και να εντοπίζει τα σημεία του κειμένου που έδειχναν αν η Μαύρη Καλλονή ήταν ευχαριστημένη από τους διάφορους ιδιοκτήτες που άλλαξε κατά τη διάρκεια της ζωής της. Αρχικά προσπαθήσαμε να το κάνουμε αυτό με το TD Computer Control αλλά τη δυσκόλεψε πολύ, ίσως επειδή ο υπολογιστής είχε κάποια θέματα εκείνο τον καιρό, οπότε καταλήξαμε να χρησιμοποιούμε μόνο ναι-όχι και επιλογές.

Μετά την ανάγνωση, μιλήσαμε λίγο για το πώς αυτό το βιβλίο και η συγγραφέας του, βοήθησαν στη βελτίωση των συνθηκών στη μεταχείριση των αλόγων. Επίσης ανακαλύψαμε, από τις πληροφορίες στο πίσω μέρος του βιβλίου, πως μια αναπηρία της συγγραφέως από τραυματισμό, την οδήγησε στην στενή σχέση και αγάπη της για τα άλογα.

Αλυσοδεμένος ελέφαντας, Χόρχε Μπουκάϊ, εικονογράφηση Γκούστι

Ένα ακόμα βιβλίο που αναφέρεται - μεταξύ άλλων - και στην κακομεταχείριση των ζώων, ο Αλυσοδεμένος ελέφαντας, μας άρεσε πολύ και μας ταξίδεψε στο τσίρκο με την εικονογράφησή του. Με αφορμή το βιβλίο αυτό μιλήσαμε για τις πραγματικές αλλά και τις φανταστικές αλυσίδες, ό,τι δηλαδή μας κρατάει πίσω και δε μας αφήνει να ζήσουμε όπως θέλουμε.

Αφιερώσαμε ένα μάθημα στην καταγραφή των προσωπικών μας αλυσίδων. Η Ιόλη δυσκολεύτηκε αρχικά να εκφράσει αυτό που ήθελε να πει. Την παρότρυνα να σκεφτεί τι θα ήθελε να κάνει, αλλά υπάρχουν λόγοι που την κρατάνε πίσω. Τότε μέσα από αυτά που έλεγε κατάλαβα πως έμμεσα θεωρεί εμάς (τους γονείς της) ως αλυσίδες. Είπε:

"Μου αρέσει πάω, δεν πάω"

"Αγαπώ άλογο εγώ δεν είμαι (σε) αυτό, σταματώ βλέπω, δεν παίρνω (δεν με παίρνετε)"

"Κολυμπάω εσύ σταματάς, δεν κάνω"

Ουσιαστικά εξέφρασε τα παράπονα της για πράγματα που θέλει να κάνει και δεν την πηγαίνουμε. Εδώ θέλω να σημειώσω πως ενώ, δεδομένων των συνθηκών, κάνουμε ότι καλύτερο μπορούμε, έχει δίκιο για κάποια πράγματα. Για παράδειγμα λόγω θεμάτων υγείας, έχει σταματήσει το άλογο τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, φέτος, επειδή κάναμε εργασίες στο σπίτι μας, είχε επηρεαστεί λίγο το πρόγραμμα μας. Μειώσαμε κάποια επιπλέον πράγματα που κάναμε πχ κολύμβηση σε πισίνα ή έξτρα γυμναστική κλπ. Αυτό δε σημαίνει ότι μέναμε συνέχεια σπίτι, αλλά η Ιόλη θέλει συνέχεια να πηγαίνει βόλτες και να κάνει ενδιαφέροντα πράγματα. Πολύ συχνά αποτελεί την κινητήρια δύναμη μας και πάντα παίρνουμε τη γνώμη της για το τι να κάνουμε, όπως και της αδερφής της. Οπότε προσπαθώ να μην το παίρνω προσωπικά... αφού στην πραγματικότητα δεν είμαστε εμείς οι αλυσίδες της, αλλά η έλλειψη ανεξαρτησίας που νιώθει. Ότι δηλαδή πρέπει να βασίζεται σε άλλους για οτιδήποτε θέλει να κάνει.

Να σημειώσω ότι το βιβλίο είναι φανταστικό για modeling βασικών λέξεων που βοηθούν στην ενδυνάμωση και στην αυτό - υπεράσπιση:

Λέω έτσι είναι

Δεν αλλάζει

Δεν πιστεύω στη δύναμη μου

Δεν προσπαθώ

Μπορώ να το κάνω

Μπορώ να το καταφέρω

Πρέπει να είμαι γενναία

Θα προσπαθήσω

Είμαι δυνατή

Με αφορμή το βιβλίο, μιλήσαμε και λίγο για τα τσίρκα και για την κακομεταχείριση των ζώων, διαβάζοντας και ένα σχετικό άρθρο.

Επίσης είδαμε πάλι τη live action ταινία Dumbo της Disney, που έχει το ίδιο μήνυμα με το βιβλίο, πως μπορώ να καταφέρω κάτι, αρκεί να προσπαθήσω.

Το παλιόπαιδο, Αγγελική Δαρλάση, εικονογράφηση Ίρις Σαμαρτζή.

Τι να πω γι' αυτό το βιβλίο... Για το ότι βασίζεται στην αληθινή ιστορία του El Sistema (το σύστημα με ορχήστρες που έδωσε την ευκαιρία για μια καλύτερη ζωή στα φτωχά παιδιά της Βενεζουέλας), για την όμορφη γραφή του, σύγχρονη αλλά ταυτόχρονα γεμάτη παρομοιώσεις και συμβολισμούς, ή για την καταπληκτική εικονογράφηση που μοιάζει με κολάζ από σχέδια και φωτογραφίες. Πιστεύω συγκίνησε και την Ιόλη, αν και δεν μπορεί να το δείξει όπως εμείς, αφού διαβάζοντας την τελευταία πρόταση "Μπορούμε ακόμη και ν' αλλάξουμε τον κόσμο με τη μουσική μας", έσκασε ένα μεγάλο χαμόγελο.

Στόχος μας σε αυτό το βιβλίο ήταν σε κάθε μάθημα να προσπαθούμε να πούμε μια πρόταση με τη βασική ιδέα από τις σελίδες που είχαμε διαβάσει, έτσι ώστε στο τέλος να φτιάξουμε μια περίληψη της ιστορίας. Κάποιες μέρες που ήταν καλύτερα, συμμετείχε από το σύστημα επικοινωνίας της, κάποιες άλλες της ζητούσα να επιλέξει από επιλογές ή τη βοηθούσα να σχηματίσει ένα μήνυμα, καθοδηγώντας την στις κατηγορίες, 1-2 φορές που ήταν πολύ κουρασμένη αναγκάστηκα απλά να της κάνω modeling ποια πίστευα εγώ ότι ήταν η βασική ιδέα.

Εδώ θέλω να κάνω μια παρένθεση. Όταν της δίνω επιλογές (που τις διαβάζει και αυτές μόνη της), προσπαθώ να τη δυσκολέψω λίγο για να δω αν πραγματικά έχει καταλάβει αυτό που ζητάω. Για παράδειγμα, σε κάποιες σελίδες που μιλούσε για το πώς το παιδί έγινε μέλος μιας συμμορίας, οι επιλογές ήταν:

Το αγόρι πάει στη φυλακή

Το αγόρι αγοράζει νέα ρούχα

Η ζωή στην Βενεζουέλα είναι φτωχική

Το αγόρι μπαίνει σε συμμορία

Εκτός από τη σωστή, υπήρχε μία επιλογή που δεν ίσχυε καθόλου και δύο ακόμα που ίσχυαν μεν γενικά για το βιβλίο, αλλά δεν ήταν η βασική ιδέα πίσω από τις συγκεκριμένες σελίδες. Η μία ήταν κάτι πολύ γενικό και η άλλη αναφερόταν στις σελίδες που διάβασε αλλά ήταν μια λεπτομέρεια και όχι η βασική ιδέα. Το ότι επέλεξε εύκολα τη σωστή απάντηση μου δίνει να καταλάβω πως όχι μόνο έχει διαβάσει και κατανοήσει καλά το κείμενο, αλλά μπορεί και να ξεχωρίσει τη βασική ιδέα από τις λεπτομέρειες.

Εκτός από την περίληψη, μιλήσαμε και για τις παρομοιώσεις και τους συμβολισμούς, τι είναι και πώς μπορούμε να τα εντοπίσουμε στο κείμενο. Μιλήσαμε για τις λέξεις που μας βοηθούν να αναγνωρίσουμε μια παρομοίωση (σαν, όπως, μοιάζει με κλπ) και της έκανα modeling κάποιες από τις παρομοιώσεις του βιβλίου.

Για τους συμβολισμούς την παρότρυνα να σκεφτεί μόνη της κάποιο συμβολισμό που υπάρχει στο βιβλίο. Μου είπε έναν από τους συμβολισμούς που φαίνεται κυρίως μέσα από την εικονογράφηση "είναι βροχή", ενώ όταν τη ρώτησα τι συμβολίζει η βροχή μου είπε "λυπητερό". Βρήκα ευκαιρία να της αναλύσω λίγο το κομμάτι αυτό, δηλαδή ποια συγκεκριμένα συναισθήματα εκφράζει η βροχή στο βιβλίο, ότι ο χαρακτήρας νιώθει λυπημένος, μόνος και αισθάνεται άσχημα για αυτό που έκανε. Η Ιόλη προφανώς βαρέθηκε να ακούει για τη βροχή και μου το έκανε σαφές ότι τέρμα η συζήτηση, "Τι είναι βροχή σταματώ συζήτηση". Είναι πάντως εντυπωσιακό ότι τις περισσότερες φορές κάνουμε αγώνα να της αποσπάσουμε κάτι σχετικό με αυτό που συζητάμε, αλλά όταν θέλει να αποφύγει κάτι η επικοινωνία της ξαφνικά ξεκλειδώνει. Σε ένα επόμενο μάθημα μιλήσαμε λίγο ακόμα και για τους υπόλοιπους συμβολισμούς του βιβλίου.

Η Πηνελόπη της θάλασσας, Gema Sirvent, εικονογράφηση Raul Nieto Guridi

Το τελευταίο μας βιβλίο για αυτή την σχολική χρονιά είχε έναν αέρα καλοκαιριού και ανεξαρτησίας. Το κάναμε μια ανάγνωση και μιλήσαμε για το ποια μηνύματα μας μεταφέρει. Συγκρίναμε την Ομηρική Πηνελόπη που συμβολίζει την υπομονή, με την Πηνελόπη της θάλασσας που ψάχνει να βρει το δικό της δρόμο.

Διαβάσαμε και την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που έδωσε η συγγραφέας στην Κόκκινη Αλεπού.