Μορτίνα και ο ξινός ξάδελφος - ερωτήσεις, προβλέψεις και εξιστόρηση

Διαβάσαμε το βιβλίο "Μορτίνα και ο ξινός ξάδελφος" από τη σειρά "Μορτίνα", Barbara Cantini. Έχουμε διαβάσει στο παρελθόν και το πρώτο βιβλίο της σειράς. Η σειρά αυτή απευθύνεται κυρίως σε παιδιά του Δημοτικού αλλά, επειδή έχει χιούμορ και είναι λίγο τρομακτική, ταιριάζει και με τα ενδιαφέροντα της Ιόλης. Επιπλέον είναι σημαντικό ότι τα βιβλία δεν έχουν πολλές σελίδες, οπότε μπορεί να τα διαβάσει μόνη της μέσα σε μερικά μαθήματα.

Η ιστορία μιλάει για το μυστήριο της εξαφάνισης της θείας της Μορτίνα. Αρχικά σχολιάσαμε λίγο τον τίτλο του βιβλίου και τι μπορεί να σημαίνει ότι ο ξάδελφος είναι "ξινός". Την πήγα στις περιγραφές και τα συναισθήματα για να μαντέψει πώς αλλιώς θα περιγράφαμε έναν άνθρωπο που είναι "ξινός". Η Ιόλη είπε σοβαρός, ζηλιάρης, τρελός και θυμωμένος. Της είπα πως σε κάποιες περιπτώσεις ισχύουν και αυτά για έναν "ξινό" άνθρωπο, αλλά ότι η περιγραφή που του ταιριάζει καλύτερα είναι το γκρινιάρης και στριμμένος.

Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης σταματούσαμε σε κάποια σημεία για να κάνουμε ερωτήσεις και προβλέψεις σχετικά με το τι μπορεί να συμβαίνει. Αυτή είναι μια διαδικασία που κάνει κάποιος ασυνείδητα την ώρα που διαβάζει ένα βιβλίο, ιδίως όταν αυτό έχει κάποιο μυστήριο.

Για τις ερωτήσεις, αν έβλεπα ότι δεν ξεκινούσε να κάνει μόνη της μια ερώτηση, την πήγαινα στην κατηγορία ερωτήσεις. Για παράδειγμα στο ακόλουθο σημείο, που η Μορτίνα ψάχνει τη θεία της, την προέτρεψα να σκεφτεί τι μπορεί να αναρωτιέται εδώ η Μορτίνα. Μου είπε "Μήπως και πάω(πάει) εκεί". Της είπα το μήνυμα της ξανά με πιο σωστή πρόταση "Μήπως η θεία έχει πάει εκεί;" και πρόσθεσα και μερικές ακόμα ερωτήσεις "Πού είναι η θεία;", "Πού έχει πάει;".

Στο τέλος του μαθήματος η Ιόλη είπε μόνη της "Εμείς φανταζόμαστε (πού) είναι", περιγράφοντας έτσι αυτό που κάναμε.

Όταν είχαμε προχωρήσει την ανάγνωση του βιβλίου, η Ιόλη έκανε μια πρόβλεψη για το πού μπορεί να είναι η θεία "Κήπος λέω είναι αυτό". Όπως αποδείχτηκε στο τέλος είχε κατά κάποιο τρόπο δίκιο (ήταν στο αίθριο) και χάρηκε πολύ που είδε ότι είχε μαντέψει σωστά.

Άλλες ερωτήσεις που μπορούμε να κάνουμε modeling κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης είναι :

Ποιος έρχεται στο σπίτι;

Γιατί τα παιδιά ήρθαν στο σπίτι;

Ποιος τους έστειλε γράμμα;

Το κορίτσι πού πήγε;

Πώς σκέφτονται να τους βρουν;

Πού ψάχνουν;

Ποιος θα τους βρει;

Εσύ τι λες να γίνει μετά;

Αυτές οι ερωτήσεις είναι πράγματα που αναρωτιόμαστε καθώς διαβάζουμε, δεν χρειάζονται οπωσδήποτε απάντηση.

Ενώ μπορούμε να κάνουμε προβλέψεις ξεκινώντας με τις φράσεις :

Εγώ νομίζω πως...

Εγώ λέω ότι...

Ίσως...

Μπορεί να...

Αφού είχαμε ολοκληρώσει την ανάγνωση, η επόμενη δραστηριότητα που κάναμε σχετικά με το βιβλίο ήταν να κάνουμε εξιστόρηση. Αυτά τα βιβλία που έχουν πλοκή και διηγούνται μια ιστορία, είναι ότι πρέπει για να δουλέψουμε την εξιστόρηση. Για να τη βοηθήσω, της έδειχνα πάλι κάποια σημεία /εικόνες του βιβλίου και της θύμισα ότι καλό είναι να μιλήσουμε για τα βασικά γεγονότα με τρόπο που να μπορεί να καταλάβει τι γίνεται κάποιος που δεν έχει διαβάσει το βιβλίο.

Προσπαθούσα με πλάγιες ερωτήσεις και προτροπές να την καθοδηγήσω, αλλά παρόλα αυτά η Ιόλη αναφερόταν συνέχεια στις "κρυμμένες λεπτομέρειες" του βιβλίου και όχι στα βασικά γεγονότα. Στην αρχή προσπαθούσα να την επαναφέρω στο σκοπό μας (να κάνουμε εξιστόρηση) αλλά μετά το αποδέχτηκα και της είπα πόσο πολύ μου αρέσει που είναι τόσο παρατηρητική και προσέχει τις λεπτομέρειες. Την επόμενη φορά της είπα και εγώ μια δική μου εκδοχή της ιστορίας.

Η εκδοχή της Ιόλης :

(Στην αρχή που τα παιδιά έρχονται στο σπίτι της Μορτίνα - έξω ο καιρός είναι βροχερός)

Εγώ νομίζω φίλοι κρυώνουν

Είναι φοβισμένα (τα παιδιά)

Ερωτευμένη έρχομαι (έρχεται)

(Με ποιον ερωτευμένη;)

Κατοικίδιο ζώο (όντως υπάρχει στην ιστορία ένα περίεργο ειδύλλιο)

(Τι κάνουν τα παιδιά;)

Θέλω να ξέρω δεν βλέπω πάω (θέλουν να ξέρουν, δεν βλέπουν πού έχει πάει η θεία)

(Ποιος άλλος εξαφανίστηκε;)

Γειτόνισσα χάνομαι κινδυνεύω (χάνεται, κινδυνεύει)

Παίρνω φυτά (τους πήραν τα φυτά)

Είναι αναρρίχηση (αναρριχητικό! Κοίταξε και το σαρκοφάγο αλλά δεν το επέλεξε)

(Ποιος βρήκε τη λύση;)

Αγόρι ζωγραφίζει (το αγόρι που ζωγραφίζει - σε μια σκηνή ο ξάδελφος ζωγραφίζει στους τοίχους)

Σε κάποια μηνύματα την πήγαινα εγώ στις κατηγορίες για να γίνει πιο συγκεκριμένη, ενώ κάποια άλλα τα έλεγε μόνη της.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να προσθέσω ότι είναι πολύ σημαντικό να έχουμε κατανόηση και να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι θέλει να πει ο χρήστης εναλλακτικής επικοινωνίας, ακόμα και αν αυτά που λέει δεν βγάζουν αρχικά ιδιαίτερο νόημα. Εμείς οι ενήλικες - βάζω και το εαυτό μου μέσα - καμιά φορά σκεφτόμαστε πολύ "τυπικά", δεν αφήνουμε τη σκέψη μας να βγει "έξω από το κουτί", με αποτέλεσμα να χάνουμε την ουσία. Αν υποστήριζε κάποιος άλλος την Ιόλη στην επικοινωνία μπορεί να μην παρατηρούσε ότι αυτά που έλεγε είχαν στην πραγματικότητα νόημα και ήταν λεπτομέρειες που της είχαν κάνει εντύπωση από το κείμενο και τις εικόνες.

Αν δεν τιμήσουμε την επικοινωνία του χρήστη έτσι όπως είναι και τον αποθαρρύνουμε συνέχεια, επειδή δεν απαντάει με τον τρόπο που περιμένουμε, αυτό μπορεί να του στερήσει την όρεξη και το κίνητρο του για επικοινωνία και να αποτελέσει πλήγμα για την αυτοπεποίθηση του.

Η βαρετή δική μου εκδοχή της ιστορίας:

Ο ξάδερφος έρχεται στο μεγάλο σπίτι.

Η θεία δεν είναι εκεί.

Τα παιδιά ψάχνουν αλλά δεν την βρίσκουν.

Έρχονται και οι φίλοι της (Μορτίνας).

Δεν ξέρουν γιατί είναι εκεί.

Μετά μια φίλη εξαφανίζεται /χάνεται.

Όλοι ψάχνουν αυτούς που έχουν χαθεί.

Ο ξάδερφος βρίσκει τη λύση από τύχη.

Αυτός μιλάει στο φυτό και αυτό χαλάει.

Τότε η θεία και η φίλη εμφανίζονται.

(Αυτοί) Βρίσκουν τη θεία και τη φίλη.

(Αυτό) Τις είχε πάρει το φυτό.

(Αυτοί) Τις σώζουν πριν τις φάει.