Ζούνκο Ταμπέι, το βουνό του βουερού πάγου - ερωτήσεις κατανόησης, εξιστόρηση και αναζήτηση στο διαδίκτυο

Διαβάσαμε την ιστορία "Ζούνκο Ταμπέι, το βουνό του βουερού πάγου", από τη συλλογή ιστοριών "Η περιπέτεια ξεκινά εδώ". Το βιβλίο αυτό μας το είχε φέρει πριν χρόνια η προηγούμενη λογοθεραπεύτρια και φίλη της Ιόλης και είναι πολύ ενδιαφέρον, τόσο για παιδιά του Δημοτικού, όσο και για εφήβους και ενήλικες. Είναι μια συλλογή από αληθινές ιστορίες περιπέτειας.

Το κείμενο που διάβασε είναι η ιστορία της Ζούνκο Ταμπέι, της πρώτης γυναίκας που ανέβηκε στο Έβερεστ, αφού πρώτα σώθηκε από μια χιονοστιβάδα. Δεν είναι πολύ μεγάλο και αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να το δουλέψουμε με μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Την πρώτη φορά, κατά τη διάρκεια του διαβάσματος, της έκανα ερωτήσεις κατανόησης και μου απαντούσε με πολλαπλές επιλογές, ναι όχι ή δείχνοντας μου κάποια σημεία του κειμένου με windows control.

Συγκεντρώνεται καλύτερα όταν διαβάζει απευθείας από το βιβλίο ή από εκτυπωμένες σελίδες. Όμως επειδή το συγκεκριμένο κείμενο είναι αρκετά πυκνογραμμένο, με μικρά γράμματα, για να τη βοηθήσω, της έκρυβα με άσπρο χαρτί το κείμενο και άφηνα μόνο 1-2 παραγράφους τη φορά. Χρησιμοποίησα κομμάτια από άσπρο χαρτί εκτυπωτή και το κολλούσα πάνω στο βιβλίο με τακ για να μην γλιστράει. Χρησιμοποιώ συνήθως τακ που έχει δουλευτεί μερικές φορές για να μην κολλάει πολύ δυνατά και χαλάσει το βιβλίο.

Από τις πληροφορίες που μαζέψαμε από τις ερωτήσεις, της έφτιαξα ένα σχεδιάγραμμα με τα βασικά σημεία της ιστορίας για να τη βοηθήσει όταν θα κάναμε εξιστόρηση. Επίσης της έφτιαξα και ένα σχέδιο για να της δείξω σε ποιο ύψος περίπου ήταν η κατασκήνωση 2 στην οποία συνέβη η χιονοστιβάδα. Αν και δεν κάνω ιδιαίτερη προετοιμασία πριν από τα μαθήματα, πιστεύω ότι κάποιες φορές είναι καλό να χρησιμοποιούμε οπτικά βοηθήματα για να βοηθήσουμε το μαθητή να κατανοήσει αλλά και να θυμάται κάποια πράγματα καλύτερα.

Την επόμενη φορά διάβασε πάλι το κείμενο και προσπαθήσαμε να κάνουμε μαζί εξιστόρηση. Αρχικά της έδειξα το σχεδιάγραμμα που της είχα φτιάξει. Της τόνισα ότι για να κάνουμε μια καλή περίληψη, έτσι ώστε να μπορεί να καταλάβει κάποιος τι περίπου έγινε στην ιστορία, είναι χρήσιμο να απαντήσουμε στις ερωτήσεις "ποιος" ήταν ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, "πού" εξελίσσεται, "πότε" συνέβη, "τι" συνέβη αρχικά και "τι" έγινε στο τέλος.

Τη ρώτησα μήπως ήθελε να μου πει μόνη της κάποια πράγματα αλλά δεν είχε ιδιαίτερη όρεξη για μάθημα. Έτσι την καθοδήγησα εγώ στις κατηγορίες που απαντούν στις παραπάνω ερωτήσεις, δηλαδή στους ανθρώπους για το "ποιος", στα μέρη για το "πού" και στον καιρό για το "τι". Είχε μια δυσκολία στην επιλογή, αλλά κατάφερε με τη βοήθεια μου να σχηματίσει το μήνυμα "Κορίτσι στο βουνό έχω (έχει) κοιμάμαι (κοιμηθεί)". Το "στο" και το "έχω κοιμάμαι" τα επέλεξε χωρίς βοήθεια, δίνοντας έτσι μια πληροφορία και για το "πότε", αφού το συμβάν εξελίχθηκε την ώρα που οι ορειβάτες κοιμούνταν. Στη συνέχεια, αφού την πήγα στην κατηγορία για τον καιρό, επέλεξε και το "πάγος" για το τι συνέβη. Στο τέλος της είπα και εγώ μια πιο λεπτομερή περίληψη της ιστορίας με σωστή γραμματική και σύνταξη.

Όταν δουλεύουμε την εξιστόρηση, ο σκοπός μου δεν είναι να δω τι έχει καταλάβει η Ιόλη από το κείμενο, αφού αυτό το έχω δει σε προηγούμενο μάθημα, μέσα από τις ερωτήσεις κατανόησης που της κάνω, αλλά να δουλέψουμε τη δυνατότητα έκφρασης της και χρήσης του συστήματος επικοινωνίας. Είμαι λοιπόν σίγουρη ότι έχει ήδη διαβάσει και κατανοήσει καλά το κείμενο, γιατί συνήθως στις ερωτήσεις κατανόησης τα απαντάει σχεδόν όλα σωστά. Η εξιστόρηση όμως είναι πάντα δύσκολη γιατί της ζητάω να κάνει κάτι που δεν την ενδιαφέρει ιδιαίτερα, πρέπει να ξέρει καλά το λεξιλόγιο της και χρειάζεται να οργανώσει τη σκέψη της και το βλέμμα της για να φτιάξει ένα κατανοητό μήνυμα σχετικά με την ιστορία.

Αυτό σημαίνει ότι αν δε μπορέσει να επιλέξει με την πρώτη κάτι που σχετίζεται με την ιστορία, την προτρέπω να προσπαθήσει ξανά μέχρι να τα καταφέρει. Επίσης κάποιες φορές που η πρόσβαση της μπορεί να μη είναι πολύ καλή, μπορεί να κοιτάει μια σχετική λέξη και τελικά να μην καταφέρει να την επιλέξει. Στην περίπτωση αυτή αναγνωρίζω την προσπάθεια της, την προτρέπω να προσπαθήσει ξανά, αλλά αν δεν μπορέσει, την επιλέγω εγώ. Φυσικά η βοήθεια που δίνουμε κάθε φορά σε έναν χρήστη εναλλακτικής επικοινωνίας, εξαρτάται από το πόσο εύκολα μπορεί να επικοινωνήσει αυτός εκείνη τη στιγμή. Ο γενικός κανόνας είναι ότι προσπαθούμε να προσφέρουμε τη λιγότερη βοήθεια που χρειάζεται και αυξάνουμε τη βοήθεια μόνο αφού του έχουμε δώσει ευκαιρίες να τα καταφέρει και μόνος του.

Στο επόμενο μάθημα κάναμε αναζήτηση στο διαδίκτυο με λέξεις-κλειδιά για να μάθουμε περισσότερα για τους πρωταγωνιστές και την ιστορία. Ψάξαμε τις λέξεις "Ζούνκο Ταμπέι", "Σέρπα", "χιονοστιβάδα" και "Έβερεστ". Η Ιόλη δεν ήταν στα καλύτερά της, οπότε ο στόχος μας δεν ήταν να επιλέξει μόνη της τα γράμματα για την αναζήτηση αλλά να παρακολουθεί την ώρα που τα επέλεγα εγώ και να τα κοιτάει ή να τα επιλέγει την ώρα που της τα έδειχνα. Είδαμε φωτογραφίες για τα αντικείμενα της αναζήτησης μας και της διάβασα μερικές επιπλέον πληροφορίες σχετικά με αυτά.

Αυτές οι ιστορίες που έχουν λέξεις οι οποίες δεν είναι βασικές, όπως χιονοστιβάδα, αναρρίχηση ή ονόματα, Έβερεστ, Σέρπας κ.λπ. μας δίνουν την ευκαιρία να πούμε περιγραφικά τις λέξεις αυτές, χρησιμοποιώντας πιο βασικές λέξεις που έχουμε στο σύστημα επικοινωνίας (descriptive teaching). Έτσι η χιονοστιβάδα μπορεί να γίνει "πολύ χιόνι και πάγος που πέφτει από το βουνό γρήγορα", η αναρρίχηση "ανεβαίνω/ σκαρφαλώνω στο βουνό", το Έβερεστ "το πιο ψηλό βουνό στον κόσμο" και οι Σέρπας "άνθρωποι που μένουν στο βουνό και βοηθούν άλλους να ανέβουν". Με τον τρόπο αυτό μπορεί και ο χρήστης εναλλακτικής επικοινωνίας να κατανοήσει καλύτερα τι σημαίνει κάποια λέξη αν δεν την ξέρει ήδη. Παράλληλα δείχνουμε στο σύστημα πολλές χρήσιμες λέξεις που θα χρησιμοποιήσει στην καθημερινή του ζωή και σε άλλες περιπτώσεις. Επιπλέον μαθαίνει και τη στρατηγική του να λέει κάτι περιγραφικά όταν δεν έχει τη λέξη στο σύστημα του ή δεν μπορεί να τη βρει.