Κανονικά - κεντρική ιδέα, περιγραφή φωτογραφιών, πόλεμος

Το Κανονικά, από Μαρία Λυκάρτση και Ντανιέλα Σταματιάδη, είναι ένα εικονοβιβλίο με πολύ μικρό κείμενο, που προτείνεται για παιδιά από 6 ετών, αλλά σίγουρα μπορεί να διαβαστεί και από μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες. Η εικονογράφηση μας καθηλώνει και ξεδιπλώνει αργά αυτό που συμβαίνει, αυτό που ήδη υποψιαζόμασταν από το κείμενο, αφού τίποτα δεν είναι πια όπως θα ήταν "κανονικά". Ο πόλεμος απλώνει το σκοτάδι του στη ζωή ενός παιδιού και το βιβλίο θέλει να μας δείξει πόσο πολύτιμες είναι οι μικρές καθημερινές στιγμές, που πολλές φορές δεν τις εκτιμούμε.

Στην πρώτη ανάγνωση, άφησα την Ιόλη να διαβάσει μόνη της το κείμενο, παρατηρώντας ταυτόχρονα και την εικονογράφηση. Ο σκοπός μας ήταν να αναγνωρίσουμε το κεντρικό θέμα του βιβλίου. Πριν φτάσουμε στο τέλος του βιβλίου, που αποκαλύπτεται με σαφήνεια τι συμβαίνει, της έκανα 1-2 ερωτήσεις. Τη ρώτησα αν το κείμενο μιλάει για κάτι που συμβαίνει αυτή τη στιγμή και πώς το καταλαβαίνουμε αυτό μέσα από τον τρόπο που είναι γραμμένες οι προτάσεις. Για παράδειγμα στην πρόταση "Κανονικά θα κούρντιζα τεμπέλικα την κιθάρα μου", από ποιες λέξεις καταλαβαίνουμε ότι δεν μιλάει για τώρα. Για να επιλέξει, της χώρισα την πρόταση σε κομμάτια και επέλεξε το "θα κούρντιζα" και το "κανονικά". Συμφώνησα και της είπα ότι η μορφή του ρήματος και η λέξη "κανονικά" μας δείχνουν ότι η κάθε πρόταση είναι γραμμένη σαν υπόθεση, δεν είναι κάτι που συμβαίνει αυτή τη στιγμή.

Επιπλέον, μιλήσαμε για την εικονογράφηση, για το πώς μας οδηγεί να καταλάβουμε ότι κάτι συμβαίνει. Της ζήτησα να μου περιγράψει τι βλέπει:

"Δεν μου αρέσει, φωτεινό δεν (είναι)"

"Σκοτεινό"

"Κλειστό"

Ακόμα τη ρώτησα πώς την κάνουν οι εικόνες να νιώθει και είπε "τρομαγμένη". Κάποιες φορές τη βοήθησα να πάει στις αντίστοιχες κατηγορίες για περιγραφές αντικειμένων και συναισθήματα, ενώ επανέλαβα τα μηνύματα της με λίγο πιο πλήρεις προτάσεις, όπως "Όλα είναι κλειστά και σκοτεινά", "Νιώθω τρομαγμένη" κλπ.

Στο τέλος τη ρώτησα από τις ακόλουθες επιλογές τι νομίζει ότι έχει συμβεί:

είναι νύχτα

έχει γίνει σεισμός

έχει γίνει πόλεμος

το αγόρι έχει μετακομίσει

Επέλεξε τον πόλεμο και της έδειξα πού βρίσκεται η λέξη πόλεμος στο λεξιλόγιο της.

Την επόμενη φορά της διάβασα και εγώ μια φορά το κείμενο. Μετά, με αφορμή το βιβλίο, της μίλησα λίγο για τον υποθετικό λόγο και τον τρόπο που μπορούμε να κάνουμε υποθέσεις. Της θύμισα ότι όταν η υπόθεση φτιάχνεται όπως στο βιβλίο, με την ακόλουθη μορφή:

Αν έτρωγα δεν θα πείναγα

(Αν + Παρατατικός --> θα + Παρατατικός)

τότε μιλάμε για κάτι που δεν είναι πιθανό να συμβεί.

Ενώ αν, για παράδειγμα, ο υποθετικός λόγος φτιάχνεται με τη μορφή:

Αν φάω δεν θα πεινάσω

(Αν + συνοπτική μορφή --> συνοπτικός μέλλοντας)

μιλάει για πράγματα που είναι πολύ πιθανό να συμβούν.

Κάναμε μερικά παραδείγματα.

Στη συνέχεια της έκανα modeling τις προτάσεις του κειμένου που βρίσκονται σε μορφή υπόθεσης. Για το σκοπό αυτό της είχα ήδη φτιάξει τρεις ακόμα επιλογές στη σελίδα της γραμματικής, για να μπορεί να φτιάχνει υποθέσεις πιο εύκολα.

Σε έναν αρχάριο χρήστη δε χρειάζεται να ασχοληθούμε καθόλου με τη γραμματική όταν κάνουμε modeling. Επίσης μπορούμε να απλοποιήσουμε τις προτάσεις έτσι ώστε να κάνουμε modeling χρησιμοποιώντας λέξεις που έχουμε στο σύστημα επικοινωνίας. Για παράδειγμα διαβάζουμε "θα κούρντιζα την κιθάρα μου", αλλά κάνουμε modeling "παίζω κιθάρα".

Με βάση το βιβλίο κάναμε και μια δραστηριότητα με περιγραφή φωτογραφιών. Τι βλέπουμε στις εικόνες αλλά και πώς μας κάνουν να νιώθουμε. Χρησιμοποιήσαμε κάποια κολάζ του Τούρκου ψηφιακού καλλιτέχνη Ugur Gallenkus που απεικονίζουν δύο διαφορετικούς κόσμους σε μια εικόνα.

Η Ιόλη ήταν αρκετά κουρασμένη και δε συμμετείχε πολύ, αλλά ήταν ευκαιρία να της κάνω modeling λέξεις που δεν χρησιμοποιούμε συχνά, όπως πόλεμος, ειρήνη, ελευθερία, ήρωας κλπ, αλλά και να της δείξω πώς μπορεί να πει κάτι περιγραφικά, με πιο βασικές λέξεις. Ήταν δύσκολο και για εμένα να βρω λέξεις να περιγράψω το αρνητικό κομμάτι των εικόνων, αφού στο λεξιλόγιο της Ιόλης δεν υπάρχουν λέξεις όπως καταστροφή/ καταστρέφω, ερείπιο, βομβαρδισμένος κλπ. Για παράδειγμα για να περιγράψω τα μέρη που είχαν καταστραφεί, έλεγα "το κορίτσι ζει σε ένα μέρος που έχει χαλάσει", ή "το παιδί παίζει σε ένα μέρος που είναι χάλια, επικίνδυνο".

Αντίστοιχα, γι' αυτά που έλεγε η Ιόλη προσπαθούσα να τα συνδέσω με αυτό που βλέπαμε. Για παράδειγμα στην φωτογραφία με την κούκλα και τη γάτα, η Ιόλη είπε "πεινασμένη κοτσίδα", "ντους". Αναγνώρισα την προσπάθεια της και είπα ξανά με πιο σωστές προτάσεις αυτό που ήθελε να πει "Αυτή με την κοτσίδα μου φαίνεται/ είναι πεινασμένη", "Χρειάζεται ντους".

Μετά της είπα και της έκανα modeling κάποια πράγματα ακόμα:

Έχει μια σπασμένη κούκλα. Ζει σε ένα μέρος που έχει χαλάσει.

Το άλλο κορίτσι είναι χαρούμενο. Ζει σε ένα ωραίο μέρος. Έχει ένα ευτυχισμένο γατάκι.

Όσον αφορά στα συναισθήματα που μας προκαλούν οι φωτογραφίες, την πήγα στην κατηγορία συναισθήματα και μου είπε ότι την κάνουν να νιώθει λυπημένη και τρομαγμένη.

Το βιβλίο "Κανονικά" δεν εστιάζει τόσο πολύ στη φρίκη του πολέμου, όσο στις καθημερινές στιγμές που χάθηκαν και στην αξία αυτών των στιγμών. Έτσι, την επόμενη φορά τους μίλησα και εγώ γι' αυτό. Ότι δηλαδή πρέπει να μάθουμε να εκτιμούμε την κάθε στιγμή, η ομορφιά βρίσκεται στις μικρές καθημερινές στιγμές. Αυτό ισχύει γενικά, ακόμα και μια αρρώστια μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε απελπισία, να μας στερήσει τις καθημερινές μας στιγμές. Είναι χρήσιμο να παίρνουμε δύναμη από τις όμορφες στιγμές και να κάνουμε υπομονή, να σκεφτόμαστε αισιόδοξα. Όπως και ο αφηγητής που παρόλη τη φρίκη του πολέμου, σκέφτεται αισιόδοξα, ξέρει ότι όλα θα γίνουν όπως και πριν.

Στη συνέχεια μιλήσαμε για τα πράγματα που μπορούν να μας κάνουν να νιώσουμε καλύτερα στις δύσκολες στιγμές. Τους είπα τι με κάνει εμένα να νιώθω καλύτερα, να σκέφτομαι όμορφες στιγμές που έχω περάσει μαζί τους, να γράφω, να πηγαίνω βόλτες στη φύση και τις ρώτησα και αυτές τι τις κάνει να νιώθουν καλύτερα.

Η Μελίνα μου είπε ότι την ανακουφίζει να βλέπει φωτογραφίες από τα αγαπημένα της πρόσωπα. Η Ιόλη μου είπε ότι να βλέπει τηλεόραση την κάνει να νιώθει καλύτερα "Είναι εσύ βάζεις ωραίο τέλειο βλέπω". Επίσης θυμήθηκε και μια πρόσφατη επίσκεψη μας στα καταστήματα και μου το ανέφερε και αυτό ως κάτι που την κάνει να νιώθει καλά, "Μαμά έχει πάρει μαζί, αυτό κοντά, παίρνω(ει) καταστήματα".

Τέλος, τους είπα και κάποια άλλα πράγματα που μπορούν να μας βοηθήσουν:

η άσκηση, ο χορός

η γιόγκα, ο διαλογισμός, οι αναπνοές

να μιλάμε με κάποιον

η καλή διατροφή

ο καλός ύπνος