Τέλεια - αυτοπεποίθηση, social media, προσωπική έκφραση

Διαβάσαμε το βιβλίο "Τέλεια" του Κανισάλες, με ένα πολύ σημαντικό μήνυμα, ότι δεν χρειάζεται να είμαι τέλεια, αρκεί να είμαι ο εαυτός μου.

Το βιβλίο αυτό, αν και εικονοβιβλίο με μικρό κείμενο που μπορεί να διαβαστεί και από μικρότερες ηλικίες, είναι ενδιαφέρον και για μεγαλύτερα παιδιά λόγω του θέματος που πραγματεύεται. Ήταν μια ευκαιρία να μιλήσουμε για την αυτοπεποίθηση, την "ψεύτικη" ομορφιά, τα φίλτρα, την ανάγκη για αποδοχή και τους κινδύνους των social media, αλλά και την ανάγκη της προσωπικής έκφρασης. Η νεαρή πρωταγωνίστρια, η Καρλίνα, αν και δε χρησιμοποιεί social media, είναι κατά κάποιο τρόπο μια influencer, ένα πρότυπο, για τους μικρούς ακόλουθους της. Και πρέπει να είναι "τέλεια". Αυτή όμως θέλει απλά να είναι ο εαυτός της και θα χρησιμοποιήσει έναν ευρηματικό τρόπο για να τα καταφέρει.

Ως μητέρα με δύο κόρες κοντά στην εφηβεία, με προβληματίζει πολύ το θέμα της αυτοπεποίθησης και των κινδύνων που κρύβει η χρήση των social media για όλους, και πολύ περισσότερο για τα νεαρά κορίτσια. Ο κίνδυνος των social media ίσως φαίνεται πιο μακρινός για την Ιόλη, αφού δεν ξέρω αν θα μπορέσει ποτέ να τα χρησιμοποιήσει ανεξάρτητη, αλλά και αυτή δεν παύει να έχει ανάγκη από την αποδοχή των άλλων. Ως άτομο με αναπηρία, ίσως περισσότερο από εμάς τους υπόλοιπους.

Αυτή τη φορά η Ιόλη διάβασε μόνη της το βιβλίο και στη συνέχεια κάναμε μια συζήτηση σχετικά με αυτό. Οι σελίδες του βιβλίου δεν είναι πάρα πολλές αλλά το διάβασμα της πήρε δύο μαθήματα. Δεν ήθελα να δουλέψουμε αυτό το κείμενο όπως τα άλλα που κάνουμε συνήθως στην ανεξάρτητη ανάγνωση, δηλαδή με ερωτήσεις κατανόησης κλπ. Ήθελα να το διαβάσει χωρίς να τη διακόψω. Καθώς διάβαζε την παρατηρούσα και κάποιες στιγμές φαινόταν πραγματικά να ευχαριστιέται το κείμενο και την πλοκή. Για να μπορεί να συγκεντρωθεί καλύτερα σε κείμενο που έχει εικόνες, την αφήνω αρχικά να παρατηρήσει όλη τη σελίδα και στη συνέχεια της κρύβω τις εικόνες για να μπορέσει να διαβάσει πιο εύκολα το κείμενο, 1-2 παραγράφους τη φορά. Όταν τελειώνει το διάβασμα ενός συγκεκριμένου κομματιού με κοιτάει για να ξέρω ότι θέλει να συνεχίσει στο επόμενο. Αυτό το κάνουμε πολλά χρόνια και είναι ο τρόπος που της έχω μάθει για να μπορεί να με ειδοποιεί πότε τελειώνει την ανάγνωση.

Κατά τη διάρκεια του διαβάσματος τη διέκοψα μόνο μια φορά, στην παραπάνω σκηνή, για να τη ρωτήσω τι πιστεύει ότι έπαθε η Καρλίνα και ξαφνικά δεν γκρινιάζει πια, πώς και είναι τόσο τέλεια; Αρχικά μου είπε "κακό έχω" (κακό έχει πάθει). Επειδή ήταν κουρασμένη διακόψαμε το μάθημα και πριν συνεχίσει την επόμενη φορά, της έκανα πάλι αυτή την ερώτηση. Αυτή τη φορά μου είπε "Έχω εμπορικό κέντρο δει τρομακτική κούκλα". Αυτό αναφερόταν σε μια προηγούμενη σκηνή όπου η Καρλίνα είχε δει κάποιες κούκλες σε μια βιτρίνα ενός καταστήματος και παρατήρησε πόσο πολύ της έμοιαζαν. Τη ρώτησα αν πιστεύει ότι αυτό είχε κάποια σχέση με το ότι η Καρλίνα ήταν πια τέλεια και μου είπε ναι αλλά δεν μπόρεσε να μου εξηγήσει ακριβώς τι πιστεύει ότι έγινε με την κούκλα. Στη συνέχεια διάβασε και την υπόλοιπη ιστορία για να δει τι είχε συμβεί. Χωρίς να θέλω να κάνω spoiler, η υπόθεση έχει όντως σχέση με τις κούκλες.

Την επομένη φορά, της μίλησα για την αυτοπεποίθηση, που είναι και ένα από τα μηνύματα του βιβλίου, έγραψα τη λέξη στο πληκτρολόγιο του υπολογιστή και την έκανα modeling περιγραφικά από το λεξιλόγιο της. "Μου αρέσει / αγαπώ να είμαι ο εαυτός μου", "Αισθάνομαι καλά με εμένα". Μετά, είδαμε μαζί με τη Μελίνα δύο βιντεάκια της Dove που είναι μέρος της καμπάνιας τους για την αυτοεκτίμηση. Στο πρώτο βίντεο "Reverse selfie", φαίνεται ένα κορίτσι που "φτιάχνει" την εικόνα της με φίλτρα για να την ποστάρει, αλλά με αντίστροφη σειρά. Βλέπουμε δηλαδή την ψεύτικη εικόνα και μετά σιγά σιγά αποκαλύπτεται η πραγματική φυσική ομορφιά της.

Πριν τους το δείξω, τους έδειξα τις δύο διαφορετικές φωτογραφίες του κοριτσιού και τους ζήτησα να μου πουν τη γνώμη τους, χωρίς να τους αναφέρω ότι είναι το ίδιο κορίτσι. Καμιά τους δεν κατάλαβε ότι ήταν το ίδιο άτομο. Η Ιόλη δεν ήταν πολύ ομιλητική αλλά είπε ότι της άρεσαν και οι δύο. Της ζήτησα να διαλέξει ποια της άρεσε πιο πολύ και διάλεξε το κορίτσι με την πιο φυσική εικόνα. Η Μελίνα είπε για την φυσική εικόνα ότι της αρέσει, ότι είναι όμορφη και για την άλλη ότι είναι χάλια, αφού έχει κάνει πλαστική. Έκανα modeling αυτά που είπε η Μελίνα στον υπολογιστή. Στη συνέχεια είδαμε το βίντεο και τους έκανε εντύπωση που οι δύο φωτογραφίες ήταν το ίδιο άτομο. Τους έκανα modeling, ότι η εικόνα που ποστάρει "είναι ψεύτικη", "δεν είναι πραγματική", "αυτό το κορίτσι δεν υπάρχει". Ακόμα, συζητήσαμε και το λόγο που το κάνει αυτό, ότι νομίζει ότι έτσι θα αρέσει περισσότερο στους "φίλους" της.

Τους είπα ότι καμιά φορά αυτή η προσπάθεια να είμαστε "τέλειες" μπορεί να μας κάνει κακό και στη ψυχολογία μας αλλά και στη σωματική μας υγεία. Σε αυτό το σημείο, τους έδειξα το δεύτερο βιντεάκι "Cost of beauty", με ένα κορίτσι που ως παιδί είναι ευτυχισμένη, αλλά όταν μπαίνει στην εφηβεία παρασύρεται από τον ψεύτικο κόσμο που προβάλλεται στα social media και καταλήγει στο νοσοκομείο με νευρική ανορεξία. Τους εξήγησα με λίγα λόγια περιγραφικά τι είναι η ανορεξία. Τους είπα ότι αυτό είναι πολύ επικίνδυνο και κάποιες φορές μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην υγεία που δεν μπορούν να θεραπευτούν. Η Ιόλη τότε είπε από το σύστημα της "πεθαίνω" και συμφώνησα μαζί της, ότι κάποιος μπορεί ακόμα και να πεθάνει από τη νευρική ανορεξία.

Εδώ θέλω να κάνω μια σημαντική παρένθεση: το σύστημα επικοινωνίας πρέπει να έχει όλες τις λέξεις, ακόμα και δύσκολες λέξεις όπως πεθαίνω, σκοτώνω, αργκό, ακόμα και προσβλητικές λέξεις (με βάση την ηλικία του χρήστη φυσικά και τουλάχιστον κάποιες που χρησιμοποιούν οι συνομήλικοί του στην καθημερινότητα). Όταν λέω όλες, εννοείται ότι δεν θα έχει όλες τις λέξεις που έχει ένα λεξικό, αφού αυτές είναι πάρα πολλές, αλλά τουλάχιστον οι λέξεις που θα έχει πρέπει να επιτρέπουν στο άτομο να μιλήσει για όλα αυτά που θέλει να μιλήσει. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν ξέρουμε εκ των προτέρων για ποιο θέμα θα θέλει να μιλήσει ο χρήστης εναλλακτικής επικοινωνίας, γι' αυτό είναι λάθος να του περιορίζουμε το λεξιλόγιο του. Είναι στο χέρι μας να διδάξουμε στους χρήστες την έννοια των λέξεων, πότε είναι καλό να τις χρησιμοποιούμε και πότε όχι, όπως θα κάναμε με οποιοδήποτε παιδί. Στο πέρασμα των χρόνων, μέσω της εναλλακτικής επικοινωνίας, η Ιόλη, μου έχει δείξει ότι έχει διάφορες ανησυχίες, τόσο σχετικά με τη ζωή και το θάνατο, όσο και με κοινωνικά θέματα που αφορούν φίλους, αλλά και το αντίθετο φύλο. Δε θα μπορούσα να γνωρίζω όλα αυτά που την απασχολούν, αν δεν υπήρχε η εναλλακτική επικοινωνία. Από τη μία είναι καταπληκτικό να συνειδητοποιείς ότι το παιδί σου με αναπηρία έχει παρόμοιες ανησυχίες με τους συνομήλικους της χωρίς αναπηρία, αλλά από την άλλη είναι και στενάχωρο να ξέρεις ότι πιθανότατα δεν θα έχει τις ίδιες ευκαιρίες στην κοινωνικοποίηση και στις σχέσεις με άλλα άτομα.

Πίσω στο βιβλίο τώρα... Μια άλλη μέρα, της διάβασα και εγώ το βιβλίο "Τέλεια" και της έκανα modeling, κάποια σημαντικά πράγματα από αυτό.

Λέξεις και φράσεις για modeling:

πρέπει, χρειάζομαι, (είμαι/ δεν είμαι) τέλεια, πάντα, όμορφη, κούκλα, σοβαρή, ίδιο, διαφορετικό, ψεύτικο, πλαστικό, ο εαυτός μου, πρέπει να είμαι τέλεια, δεν χρειάζεται να είμαι τέλεια, κάνω ότι θέλω, κ.λπ.

Σε ένα σημείο που η Γερτρούδη λέει στην Καρλίνα ότι πρέπει να είναι τέλεια, η Ιόλη σχολίασε ότι της έλεγε "πως χρειάζομαι (χρειάζεται) είναι κούκλα".

Μια άλλη χρήσιμη δραστηριότητα που μπορούμε να κάνουμε με αφορμή το βιβλίο είναι η επιλογή ρούχων. Η Καρλίνα έχει ανάγκη να μπορεί να φοράει ότι θέλει και όχι αυτά που της επιβάλλουν. Για όλους τους ανθρώπους, με ή χωρίς αναπηρία, είναι πολύ σημαντικό να έχουν οι ίδιοι τον έλεγχο της ζωής τους, να παίρνουν οι ίδιοι αποφάσεις για την καθημερινότητα τους. Στα άτομα που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν μπορούμε να τους προσφέρουμε τη δύναμη των επιλογών. Μια σημαντική επιλογή που αφορά την προσωπική έκφραση, είναι τι ρούχα θα αγοράσω και θα φορέσω.

Για να διαλέξει η Ιόλη τι θα φορέσει, της δείχνω μερικές επιλογές για να διαλέξει. Δηλαδή κρατάω απέναντι της τα ρούχα σε δύο ομάδες. Οι δύο ομάδες πρέπει να έχουν μια απόσταση η μία από την άλλη για να μπορώ να δω πού κοιτάει. Η Ιόλη κοιτάει την ομάδα που θέλει. Στη συνέχεια χωρίζω ξανά τα ρούχα της ομάδας που επέλεξε σε δύο μικρότερες ομάδες μέχρι να μείνουν μόνο δύο ρούχα (1 σε κάθε ομάδα). Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να επιλέξουμε οτιδήποτε: κάρτες σε κάποιο παιχνίδι, μαρκαδόρους όταν ζωγραφίζουμε, μανό για να βάψουμε τα νύχια μας, ρούχα για να ντύσουμε κούκλες, σνακ, βιβλία κλπ.

Ως τελευταία δραστηριότητα, ακολουθώντας το παράδειγμα της Καρλίνα που ελευθερώθηκε από τις κοινωνικές πιέσεις, κάναμε ένα γράψιμο με την ακόλουθη προτροπή "Νιώθω ελεύθερη όταν...". Η Ιόλη έγραψε με το βιβλίο βασικών λέξεων και το εναλλακτικό της μολύβι "... πάω βόλτα". Σε μια τέτοια δραστηριότητα μπορεί εναλλακτικά να χρησιμοποιηθεί το σύστημα επικοινωνίας για να φτιάξει ο χρήστης την πρόταση του.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση για το βιβλίο "Τέλεια" από τη σελίδα Elniplex.

https://www.elniplex.com/%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CF%82/

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς ξεκίνησε η Ιόλη να διαβάζει μόνη της, μπορείτε να διαβάσετε το post Ανάγνωση και κατανόηση κειμένων.

Για λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο που γράφει αλλά και τα εναλλακτικά μολύβια που χρησιμοποιεί, μπορείτε να διαβάσετε το post Ας Γράψουμε.